Op exoplaneet Gliese 581g zóu iets kunnen leven

Sterrenkundigen hebben hun ‘heilige graal’ gevonden. Bij de ster Gliese 581 is een planeet ontdekt die zich in de zogeheten bewoonbare zone bevindt. Dat betekent dat er aan het oppervlak van de planeet vloeibaar water kan voorkomen. Er zóu dus iets kunnen leven.

De ontdekking van de exoplaneet, voorlopig Gliese 581g gedoopt, werd woensdag bekendgemaakt door het Carnegie-instituut in Washington en de Lick-sterrenwacht in Californië. De planeet is niet echt gezien; hij verraadt zijn bestaan doordat hij met zijn zwaartekracht subtiele schommelingen veroorzaakt in de beweging van zijn moederster.

De astronomen van de Lick-Carnegie Exoplanet Survey, waaronder planetenjager-van-het-eerste-uur Paul Butler, houden Gliese 581 al elf jaar lang vrijwel onafgebroken in de gaten met behulp van de Keck-telescoop op Hawaii, een van de grootste telescopen ter wereld. De ster staat op twintig lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Weegschaal; hij behoort tot de honderd dichtstbijzijnde sterren.

Super-aarde

In het voorjaar van 2007 ontdekten Europese astronomen al twee planeten bij de ster, waaronder Gliese 581c – de eerste exoplaneet die ‘slechts’ vijf à tien keer zo zwaar is als de aarde. Die ‘super-aarde’ draait echter op zeer kleine afstand rond de ster, zodat de temperatuur aan het oppervlak een paar honderd graden bedraagt.

Later volgden meer ontdekkingen, waaronder Gliese 581d, een zwaardere planeet in een wijdere, enigszins langgerekte baan. Maar die bevindt zich het grootste deel van zijn omlooop juist weer búiten de bewoonbare zone.

Inmiddels is het aantal bekende planeten bij de ster opgelopen tot zes. En Gliese 581g blijkt precies middenin die bewoonbare zone rond de ster te draaien. Hij is naar alle waarschijnlijkheid drie à vier keer zo zwaar als de aarde, en misschien anderhalf keer zo groot. Volgens de beste schattingen ligt de gemiddelde oppervlaktetemperatuur iets onder het vriespunt.

Toch is Gliese 581g geen echt tweelingbroertje van de aarde, al was het maar omdat de ster waar hij omheen draait veel kleiner, zwakker en koeler is dan de zon. De bewoonbare zone ligt dan ook dichterbij: Gliese 581c draait zijn rondjes op een afstand van 22 miljoen kilometer (15 procent van de afstand aarde-zon), en beschrijft één omloop in slechts 37 dagen.

Schemeringszone

Als gevolg van die kleine afstand keert hij zijn moederster waarschijnlijk altijd dezelfde kant toe, net zoals de maan dat doet bij de aarde. Aan de dagzijde van de planeet is het daardoor zeer heet; aan de nachtzijde stervenskoud. Maar in de ‘schemeringszone’ zijn de omstandigheden in principe gunstig voor het bestaan van leven.

Dat de ontdekking van de eerste bewoonbare planeet buiten ons eigen zonnestelsel al zo snel plaatsvindt – de eerste exoplaneet werd in 1995 gevonden – en bovendien in onze eigen kosmische achtertuin, doet vermoeden dat het Melkwegstelsel moet ‘wemelen van de potentieel bewoonbare planeten’, aldus de ontdekkers in een lijvig artikel dat binnenkort gepubliceerd wordt in The Astrophysical Journal.

Met de ontdekking van Gliese 581g komt er natuurlijk geen einde aan de jacht op exoplaneten. De volgende heilige graal is een bewoonbare, aarde-achtige planeet in een baan rond een zonachtige ster.

Exoplaneet (AP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden