Ook zonder TSN gaat de zorg door

De chaos lijkt uit te blijven bij het verhuizen van cliënten van de failliete thuiszorggigant. Gemeenten kiezen voor doorstarter Buurtzorg, of voor organisaties waar ze al zaken mee doen.

Thuishulp Ineke Berns bij het echtpaar Lentjes. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

'We hoeven eigenlijk niets te doen', zegt Jan Bron (PvdA), wethouder Sociale Zaken in Hengelo. En dat doet de gemeente dan ook niet. Er komt geen nieuw contract met Buurtzorg. Er wordt niet gezocht naar andere bedrijven die de TSN-klanten willen overnemen. Er vinden geen harde onderhandelingen plaats. Het enige waar Jan Bron aan werkt is een brief aan alle cliënten van TSN in zijn gemeente, 842 mensen. 'Zij moeten kiezen door welk bedrijf ze nu de thuiszorg willen laten uitvoeren. Naast TSN hebben we nog zes thuiszorgaanbieders waar zij uit kunnen kiezen.'

TSN Thuishulp, met 40 duizend cliënten en 12 duizend medewerkers de grootste thuiszorgorganisatie van Nederland, vroeg eind november uitstel van betaling aan. TSN wijt de problemen aan de ingrijpende bezuinigingen van gemeenten. Maar er is ook kritiek op dure overnames die TSN zelf heeft gedaan.

Niet in alle gemeenten gaat de overgang zo schier moeiteloos als in Twente. Sommige steden die niet met Buurtzorg in zee gaan, organiseren een 'mini-tender', een her-aanbesteding van de contracten van TSN. Dat doet bijvoorbeeld Utrecht, en Rotterdam is er net mee klaar. De havenstad verkoos Tzorg boven Buurtzorg, ondermeer omdat Tzorg ook bereid is een deel van de langdurig zieke medewerkers van TSN een contract aan te bieden.

De gemeente Lelystad kan nog niet zeggen hoe de problemen rond TSN Thuishulp worden opgelost. Er wordt overlegd met de dertien organisaties die naast TSN in de stad actief zijn over het 'eventueel overnemen van klanten. Die gesprekken zijn nog niet afgerond', zegt een woordvoerster. Sommige gemeenten zijn gedwongen eerst met andere partijen in de stad praten, omdat daarover bij de aanbestedingen afspraken zijn gemaakt, zegt de woordvoerster van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

De plannen van Buurtzorg zijn niet onomstreden, omdat de organisatie volgens brancheorganisatie BTN een beroep doet op 'staatssteun'. Buurtzorg, dat zich presenteert als de gedroomde doorstarter van TSN, heeft lang niet alle gemeenten kunnen vermurwen. Het bedrijf wilde een contract afsluiten met Hengelo en twaalf Twentse gemeenten. Maar, zegt wethouder Jan Bron, 'we hebben al lopende contracten met zes andere bedrijven, dus zou een nieuw contract met Buurtzorg neerkomen op contractbreuk.' Dat moest worden voorkomen, ook al omdat de brancheorganisatie van thuishulpbedrijven dreigt met gerechtelijke stappen.

Naam: Jelena Zdral
Leeftijd: 37
Aantal uren: 30-40 per week
Inkomen: 7,80 tot 11 euro per uur
Waar: Zutphen

'In oktober vorig jaar ben ik door TSN op straat gezet. Ik had net in januari dat jaar een vast contract gekregen, maar omdat het slecht ging moesten er mensen weg. De mensen die langer dan ik bij TSN werkten hadden voorrang op mij. Het is nu best lastig om wat anders te vinden. Ik heb na mijn ontslag op meer dan dertig vacatures gereageerd, maar ik ben nooit in aanmerking gekomen. Het is voor veel werklozen moeilijk om aan een baan te komen, maar ik heb als extra nadeel dat ik Servische ben en mijn Nederlands niet zo goed is. Ik heb besloten mij vooral te gaan richten op een leer-werktraject in de verpleegkunde. Dat beroep ligt mij het best. Ik wil daarnaast graag een diploma in de verpleging halen hier in Nederland. Uit intelligentietesten bleek dat vooral wiskunde mij ligt en dat mijn denkniveau op VWO-niveau zit. Mijn werk bij TSN heb ik altijd met plezier gedaan. De ouderen waren altijd heel dankbaar. Je wordt niet rijk van de thuiszorg, maar je maakt mensen wel blij en dat is fijn. Voor die mensen was ik niet alleen maar de hulp, maar veel meer dan dat. Nog steeds heb ik contact met de ouderen waarvoor ik zorgde. Ze vertellen me dat er geen vaste medewerker meer langskomt, maar steeds iemand anders en dat ze dat erg onprettig vinden.'

Meer geld

Bovendien wilde Buurtzorg meer geld. Bron: 'Wij betalen nu 21,60 euro per uur. Dat is minder dan de ongeveer 23 euro die Doekle Terpstra vorig jaar als minimum berekende. Buurtzorg wilde meer hebben. En bovendien wilden ze ook nog eens 134 duizend euro als innovatiesubsidie.'

In Hengelo kiest de klant een bedrijf, en de afspraak is vervolgens dat dit bedrijf zich zal inspannen om het 'koppeltje' in stand te houden, door ook de thuishulp van TSN over te nemen. Financieel zal dat geen probleem zijn, denkt Bron, want van de 184 TSN-medewerkers in Twente zitten er 173 in de laagste schaal.

Een van de zes bedrijven waarmee Hengelo en die twaalf andere gemeenten een contract hebben, is BTKZorg, een bedrijf waar 1.200 mensen werken, plus een aantal zzp'ers en alfahulpen. Het is geen enkel probleem, zegt directeur Marloes Ottenhof. 'We zullen ook proberen de relatie tussen klant en zorgverlener in stand te houden. Vaak zal dat wel lukken. En het is ook de bedoeling dat ze vaste contracten krijgen.' Ze weet niet hoeveel mensen van TSN zij gaat overnemen. 'Dat hangt af van het aantal cliënten dat ons wil inschakelen.'

Toch moeten thuishulpen die bij een nieuwe werkgever onderdak vinden er rekening mee houden dat ze gaan inleveren. Niet alle werkgevers willen ze in vaste dienst nemen, andere zetten ze in een lagere schaal. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij De Nieuwe Zorg Thuis dat in het noorden en oosten enkele honderden thuishulpen van TSN over neemt. 'De thuishulpen worden betaald voor het werk dat ze doen en dat is schoonmaken', zegt directeur Annemieke Lantink. 'De inschaling wordt aangepast, verder blijft een groot deel van de arbeidsvoorwaarden hetzelfde. Doen we dat niet, dan gaan wij ook failliet.'

De Nieuwe Zorg Thuis heeft vooruitlopend op de ingrijpende bezuinigingen van gemeenten nieuwe inkomsten aangeboord. Lantink: 'We maken ook schoon bij gewone particulieren. Mede daardoor hebben we niemand hoeven ontslaan en kunnen we de koppeltjes overnemen en in stand houden.'

Werknemers in de branche gaan onder aanvoering van de FNV gewoon door met hun acties. Eerder al werden gemeentehuizen bezet door TSN-werknemers, zoals dat in Bronckhorst. Daar heeft de gemeente nu geregeld dat al het TSN-personeel dat in de gemeente werkt, bij twee andere thuiszorgbedrijven wordt ondergebracht. Gisteren werd het gemeentehuis in Apeldoorn bezet door personeel van thuiszorgbedrijf Vérian, dat ook in financiële problemen zit.

Naam: Désirée van Rinsum
Leeftijd: 46
Aantal uren: 8-12 per week
Inkomen: 10 euro per uur
Waar: Hengelo

'Eerst was er onzekerheid over de deal met Buurtzorg. Die gaat niet door in Hengelo en nu is de situatie eigenlijk nog onzekerder. De gemeente heeft besloten de zorg te laten overnemen door zes lokale zorg­aanbieders. Mijn cliënten mogen nu zelf kiezen welke aanbieder ze willen en of ze mij willen houden. Maar ik ben bang dat dit problematisch wordt. Wat als ze bij mij willen blijven, maar voor verschillende zorgaanbieders kiezen? Belastingtechnisch is werken voor meerdere zorgaanbieders nogal ingewikkeld. Ik heb het werk bij TSN altijd heel fijn gevonden. Vanaf vorig jaar maart, toen de thuiszorg naar de gemeente ging, werd het echter steeds stressvoller. Eerder hadden we meer tijd per cliënt, nu mogen we alleen het noodzakelijke doen in de huishoudens. Ook moet je koffiedrinken in je eigen tijd, wat ik wel belangrijk vind om te doen. Zo bouw je een vertrouwensband op. Ik heb mijn inkomen bij TSN altijd als een leuke bijverdienste gezien, aangezien mijn man ook werkt. Maar we zijn steeds afhankelijker geworden van mijn inkomen. Dus ik hoop wel dat het goed komt met mijn cliënten. Ik ben van plan te inventariseren bij welke zorg­aanbieder ze willen gaan en dan weer verder te kijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden