Ook psychiaters voor minder medicatie bij adhd-kind

Na de huisartsen willen nu ook de kinderpsychiaters minder vaak medicijnen tegen adhd bij kinderen uitschrijven. Volgens de Nederlandse Vereniging van Psychiaters (NVvP) is het gebruik van middelen als Ritalin en Concerta zonder grondig onderzoek vooraf 'niet zonder gevaar'.

Beeld thinkstock

Bekende bijwerkingen van de medicijnen met de stof methylfenidaat zijn slaapproblemen, nervositeit en hoofdpijn. Ook lopen kinderen het risico op een verhoogde bloeddruk - met hartproblemen in het verlengde daarvan. Over de effecten op de lange termijn is weinig bekend. 'Het is geen snoepje', waarschuwt hoogleraar Robert Vermeiren namens de NVvP. De Gezondheidsraad luidde vorig jaar al de noodklok over de groei van het aantal 'gebruikende' kinderen. Van 2003 tot 2013 verviervoudigde het aantal voorschriften voor methylfenidaat bij kinderen tussen vier en achttien jaar. In 2013 gebruikte bijna 4,5 procent van die groep kinderen een middel tegen adhd.

'Niet alle kinderen die voldoen aan de tot op zekere hoogte subjectieve criteria voor adhd, zijn zonder meer gebaat bij een behandeling met medicijnen', waarschuwde de Raad. De behandelaars van patiënten met adhd - huisartsen, kinderartsen en psychiaters - vragen zich af hoe deze trend te stoppen is. 'Mogelijk zijn we doorgeschoten in het voorschrijven van medicijnen', aldus Vermeiren.

Aanlokkelijk

Vermeiren wil dat artsen beter onderscheid gaan maken tussen lichte en zwaardere vormen van adhd. Bij mildere vormen moeten ze eerst 'gedragsmatige behandelingen' uitvoeren. 'Als dat niet werkt, kan medicatie alsnog.'

Sarah Durston, hoogleraar ontwikkelingsstoornissen bij het UMC Utrecht Hersencentrum, legt uit dat het soms aanlokkelijk is voor artsen om methylfenidaat voor te schrijven. 'Want we weten dat het werkt, en snel. Maar het is misschien niet de juiste manier.' Volgens Vermeiren wordt een 'behoorlijk deel' van het aantal medicaties door huisartsen uitgeschreven. Die hebben te maken met lange wachtlijsten en bezorgde ouders, een mix die hen vaak in de richting van medicatie duwt. 'Ouders verwachten dat er snel iets gebeurt en de huisarts wil uiteraard tijdig helpen.'

Volgens de NVvP moeten huisartsen zich vaker afvragen of ze wel competent genoeg zijn om een juiste inschatting te maken. Volgens Durston staat of valt het systeem met een goede diagnose. 'Daarvoor zijn strenge richtlijnen belangrijk, maar specialistische kennis is belangrijker. Dat ontbreekt nog te veel. Als kinderen na behandeling door een specialist terugkomen bij de huisarts, hebben ze nog steeds goede begeleiding nodig. Dat is wat anders dan het geven van een herhaalrecept.'

Kinderarts en adhd-deskundige Rob Pereira merkt op dat een huisarts relatief weinig adhd-patiënten krijgt en daardoor minder ervaring kan opbouwen. En de praktijkondersteuners vanuit de ggz weten vaak te weinig van kinderen. 'Dat verlaagt de kans dat je op een huisartsenpraktijk iemand treft die de voor- en nadelen van een medicijn goed kent.'

Huisarts Jaco Burgers, aangesloten bij het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), herkent de druk van bezorgde ouders. 'Maar we moeten het niet opblazen. Huisartsen denken echt niet: laten we er maar een pilletje instoppen.'

Beeld thinkstock

ADHD-gerelateerd

Wel zien ook de huisartsen de 'verontrustende' trend van de 'medicalisering van gedragsproblemen'. De NHG stelde vorig jaar al een strengere 'richtlijn adhd' op. Daarin staat onder meer dat kinderen met lichte gedragsproblemen niet zomaar doorgestuurd mogen worden naar de kinderpsychiater. Zo kunnen juist de zwaardere gevallen meer aandacht krijgen. 'Als ze wel doorverwezen worden, moeten ze minder makkelijk het etiket adhd krijgen. Er moet echt sprake zijn van een verstoring op school of in het gezin.'

Ook het afschaffen van de financiering van extra begeleiding vanuit scholen als kinderen een diagnose krijgen, heeft een perverse prikkel weggenomen te snel hulp te zoeken. 'Sindsdien zie ik minder ouders met een adhd-gerelateerde vraag in mijn praktijk', aldus Burgers.

Met de strengere richtlijnen in de hand zouden huisartsen volgens hem in staat moeten zijn kinderen met adhd te begeleiden, zeker als ze met de specialist een behandelplan hebben afgesproken. 'Huisartsen moeten wel werken aan hun kennis en kunde op dit gebied. Het is wel iets anders dan een verkoudheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden