INTERVIEW

'Ook ongeboren kinderen verdienen bescherming'

Het gebeurde op een van de Zuid-Hollandse eilanden. Een moeder was zwanger van haar vierde kind. Ze zorgde niet goed voor zichzelf en voor de andere kinderen. De vader was de hele week op zee. De rest van het gezin at niet goed. De baby werd verzwakt geboren. Ook na de geboorte kreeg het kindje te weinig te drinken. De grotere kinderen redden zich wel, die kregen iets te eten van de buren, maar de baby droogde uit en overleed na korte tijd.

Beeld Thinkstock

Was er maar eerder ingegrepen, verzucht Sonja de Pauw Gerlings. Ze kreeg als kinderrechter met het gezin te maken. En ze zag hoe belangrijk het is dat al in een vroeg stadium één jeugdhulpverlener zich over zo'n familie ontfermt. Het kwam bij de hulpverleners die bij het gezin betrokken waren niet op dat ook de zwangerschap misschien aandacht behoefde.

Het is een voorbeeld van een kind dat De Pauw Gerlings graag al voor de geboorte onder toezicht had geplaatst. Dan had een jeugdhulpverlener, de vroegere gezinsvoogd, erop kunnen toezien dat de moeder beter at. Hetzelfde geldt voor baby's die verslaafd ter wereld komen De Pauw Gerlings zag er 'vrij veel' in de rechts praktijk. Daarom adviseert ze als lid van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming aan het kabinet: leg in de wet vast dat ook ongeboren kinderen bescherming verdienen.

De Pauw Gerlings: 'Als het belang van het kind ernstig wordt bedreigd, dan moet de overheid ingrijpen. Bij drugsgebruik, maar veel vaker zal het aan de orde zijn bij mensen die roken en drinken. Nog 35 tot 50 procent van de zwangere vrouwen drinkt alcohol en 14 procent rookt. Daarvan is wetenschappelijk aangetoond dat het slecht is voor de vrucht. Nu we die kennis hebben, moeten we de afweging maken tussen het belang van de moeder en dat van het kind.'

Sonja de Pauw Gerlings.

 Dus als een moeder rookt, kan het kind onder toezicht worden gesteld?

'Ja. Als ze fors rookt, kan dat zo bedreigend zijn voor het kind dat zo'n maatregel nodig is.'

 En een vrouw die elke dag een glaasje alcohol drinkt?

'Ik denk niet dat zij meteen gegijzeld wordt (in de gevangenis komt, red.). Dat zou heel ver gaan. Een vrouw heeft ook zelfbeschikkingsrecht. Ingrijpen door de overheid moet proportioneel zijn.

'De eerste focus is altijd vrijwillige hulp. Pas daarna komt toezicht door een jeugdhulpverlener in beeld. Die kan een moeder tot gezonder gedrag bewegen. Ook door de buren en de familie te laten inpraten op de aanstaande moeder. En door haar te dwingen filmpjes te kijken van baby's met het foetaal alcohol syndroom.

'Als ze haar gedrag echt niet verandert, dan kan de rechter dreigen met uithuisplaatsing van de baby, een dwangsom of desnoods gevangenisstraf. Die dreiging helpt vaak al.'

Hoe is gewaarborgd dat de overheid alleen ingrijpt in extreme gevallen?

'Het is des hulpverleners dat ze niet graag de stap zetten iemand onder toezicht te laten stellen. Verloskundigen en artsen zijn weleens bang dat de moeder onderduikt als ze met toezicht dreigen. Ze zijn eerder geneigd te lang door te gaan, terwijl het moment al daar is de volgende stap te zetten.

'Ik wil hen op het hart drukken dat ze misstanden moeten melden. Dat is verplicht.'

Schadelijk

Een rokende of drinkende moeder is zo schadelijk, dat ongeboren baby's daar bij wet tegen moet worden beschermd, stelt de Raad voor Strafrechts-toepassing en Jeugdbescherming.

Kan de overheid bij ernstig verslaafde, zeer ongezond levende moeders ook verplichten tot een abortus?

'Bij geborenen kan het gezag worden overgedragen aan een jeugdhulpverlener. Die mag dan beslissingen nemen over een medische behandeling. Maar dan gaat het om behandelingen waar een kind beter van wordt.

'Ik denk dat we in dit land niet zo ver zijn dat we kunnen beschikken over het leven van anderen. Het is geheel aan de moeder om over een abortus te beslissen.

'Er zou in de toekomst best eens gedacht kunnen worden: dit kind is zo zwaar gehandicapt, kan de moeder dit wel aan? Maar dat is echt een stap verder in de discussie. Jeugdhulpverleners zijn voorlopig helemaal gericht op het beschermen van het kind, zodat het zo gezond mogelijk wordt geboren. De gedachte om het niet geboren te laten worden, is helemaal niet aanwezig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden