Interview Bonn Physics Show

‘Onze voorstellingen zitten vol podiumexperimenten’

Een theatervoorstelling over deeltjesfysica klinkt niet voor iedereen als een ideaal avondje uit. Maar de Bonn Physics Show is in thuisland Duitsland al bijna 20 jaar strak uitverkocht. In gesprek met geestelijk vader Herbert Dreiner.

Beeld uit de Bonn Physics Show, met rechtsboven geestelijk vader Herbert Dreiner. Beeld Jorge Fraile

In Bonn (Duitsland) is hij een fenomeen: natuurkundige Herbert Dreiner, eindbaas van de Bonn Physics Show, een populair theatervoorstelling bomvol natuurkunde-experimenten, live uitgevoerd op het podium. ‘We zijn jaar na jaar uitverkocht. We hoeven er nauwelijks nog reclame voor te maken.’ Op 5 en 6 april komt hun voorstelling over deeltjesfysica voor het eerst naar Nederland. We spraken Dreiner terwijl hij ter voorbereiding in Amsterdam was.

Theater is niet het eerste waar je aan denkt als het gaat om natuurkunde naar een groter publiek te brengen…

‘Klopt. Of het leerzamer is dan een serieuze lezing of een college weet ik niet, maar je bereikt er wél andere mensen mee. Onze voorstellingen worden bijvoorbeeld vaker door jonge mensen bezocht.’

Wat voor soort verhalen vertellen jullie?

‘Dat kan van alles zijn. In onze reguliere voorstellingen draait het plot niet om natuurkunde. We hadden een keer een Sherlock Holmes show, waarin een natuurkundige ontvoerd werd. Holmes en Watson gingen langs bij verschillende laboratoria, op zoek naar de reden dat hij ontvoerd was. Een ander jaar was de hele voorstelling een computerspelletje, inclusief verlichting geïnspireerd op computerspellen.’

Hoe ben je begonnen met deze show?

‘Ik doe dit nu zo’n 20 jaar. Het begon toen ik technicus Michael Kortmann leerde kennen, in 2001. Ik zat al langer te fantaseren over een show als deze en Michael verzorgde de demonstratie-experimenten tijdens colleges aan de universiteit. We raakten in gesprek en konden het direct goed met elkaar vinden. Een jaar later presenteerden we de eerste show.

‘De voorstellingen worden bedacht en geacteerd door onze studenten. De typische natuurkundestudent is in het begin een beetje onwennig op het podium. Daar help ik ze dan mee. Uiteindelijk staan ze voor een zaal van ruim vijfhonderd mensen. De studenten die erg goed bleken, vraag ik om mee te werken aan onze show over deeltjesfysica. Dat is een moeilijker onderwerp. Met die show reizen we nu de wereld rond.’

Hoe hou je een voorstelling over deeltjesfysica leuk voor een breed publiek?

‘In de voorstelling zitten twee mensen - studenten - op een bankje in een park in Bonn. Ze denken na over het heelal en raken in gesprek met een schoonmaker. Ze vragen hem: waar komt alles vandaan? Wat zijn de bouwstenen van de werkelijkheid? Al snel blijkt de schoonmaker een tijdmachine te hebben, waarmee hij de hoofdpersonen naar het verleden leidt. Ze ontmoeten de grondleggers van de natuurkunde van deeltjes, zijn bij de bouw van de eerste deeltjesversneller en zijn in het Europese deeltjesinstituut Cern aanwezig bij de vondst van het higgsdeeltje (het in 2012 gevonden sluitstuk van het standaardmodel van de deeltjesfysica, de theorie die alle deeltjes en hun onderlinge interacties in één wiskundige beschrijving vangt, red.)

‘In totaal zitten er 25 experimenten in de show. Voor ons zijn dit soort voorstellingen synoniem aan experimenten. Soms spelen we de natuurkunde na. Aan het einde van de deeltjesfysicashow zijn we bijvoorbeeld verkleed als deeltjes en spelen we het verval van een higgsdeeltje na.

‘Maar bovenal zijn onze shows ook gewoon entertainment. We maken tussen de experimenten door veel grappen. Dat houdt het luchtig.’

Wat voor soort grappen?

‘Vaak zijn ze vrij flauw. Dat werkt omdat onze wetenschap juist heel serieus is. Zo hebben we een moment in één van de voorstellingen dat een personage met een glas wijn op het podium staat. Toen we in Italië speelden had iemand de wijn vervangen door water. Uit het niets draaide onze student zich om en vroeg: ‘Is Jezus soms aanwezig?’. De zaal ging plat. Daarna hebben we die grap er expres ingehouden. Toen we in Spanje speelden, gingen we weer een stap verder. We hadden een Spaanse postdoc bij ons - een jongen met lang haar. Dus toen die vraag weer gesteld werd, kwam Jezus ‘echt’ op, gehuld in een geleend hotellaken, en verving het glas water door wijn. Dat soort dingen doen het erg goed.’

Herbert Dreiner, eindbaas van de Bonn Physics Show. Beeld Jorge Fraile
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.