Wetenschap Klimaat

‘Ongewone warmte wordt gauw gewoon’

Extreme warmte, zoals de 18,6 graden van dinsdag, wordt snel normaal gevonden, concluderen Amerikaanse onderzoekers op basis van twee miljard tweets. Hoe vaker temperatuurrecords voorkomen, des te minder mensen zich erover verbazen.

De warmste dag in februari ooit is een feit. Senioren spelen jeu de boules zonder jas. Beeld Marcel van den Bergh

Dinsdag was de warmste dag in februari ooit gemeten, meldt Weerplaza. Bij het KNMI in De Bilt liep de temperatuur op tot 18,6 graden. Het zoveelste warmterecord veroorzaakt weinig opschudding. Beginnen we uitzonderlijke temperaturen gewoon te vinden? Ja, zeggen Amerikaanse onderzoekers. Mensen zijn geneigd het abnormale normaal te gaan vinden als het abnormale zich een aantal jaren herhaalt.

De wetenschappers komen tot die conclusie na het bestuderen van meer dan twee miljard tweets die tussen 2014 en 2016 in de VS zijn gepost. In die berichtenberg bekeken ze verwijzingen naar het weer. Ze onderzochten welke temperaturen opmerkelijk worden gevonden en ontdekten dat mensen uitzonderlijke warmte of kou in een betrekkelijk korte tijd normaal gaan vinden als die temperaturen vaker voorkomen.

Mensen twitteren vaak over het weer bij temperaturen die voor de tijd van het jaar of voor een bepaalde streek buitengewoon zijn. Als hetzelfde weer zich jaar na jaar herhaalt neemt het aantal tweets daarover af, schrijven de onderzoekers in tijdschrift PNAS. Ze verwijzen naar de metafoor van de gekookte kikker – het koudbloedige dier dat tot zijn dood in water zou blijven zitten als dat langzaam wordt opgewarmd.

Volgens de wetenschappers baseren mensen hun idee van ‘normaal’ weer op hun ervaringen van de voorbije twee tot acht jaar. ‘We maken weersomstandigheden mee die vanuit historisch perspectief extreem zijn. Maar ze hoeven niet ongebruikelijk te lijken als we geneigd zijn te vergeten wat er meer dan vijf jaar geleden gebeurde’, zegt hoofdonderzoeker Frances Moore van de Universiteit van Californië. Dit kan volgens hem gevolgen hebben voor de beoordeling van klimaatverandering. ‘Als wat normaal wordt gevonden snel verandert zou het publiek kunnen missen dat er een probleem is dat beleidsingrijpen vereist.’

Abnormale wordt normaal

Met dit onderzoek is niet aangetoond dat het publiek onverschillig staat tegenover klimaatverandering, reageert sociaalpsycholoog Sander van der Linden, universitair docent aan de Universiteit van Cambridge. ‘Het vangen van de onderliggende stemming op Twitter is heel wat anders dat het peilen van de publieke opinie. Het is heel wat anders dan mensen vragen naar hun mening over klimaatverandering en over maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Aan de hand van deze studie kun je niet zeggen dat het de mensen niets kan schelen.’ Van der Linden wijst er ook op dat twitteraars niet representatief zijn voor de hele bevolking.

Dat mensen berichten over extreme temperaturen normaal gaan vinden, verrast Van der Linden niet. ‘Dat het abnormale op den duur normaal wordt is een psychologisch proces dat je kunt verwachten.’

De Amerikaanse onderzoekers schrijven dat hun bevindingen uitsluitend opgaan voor uitzonderlijke temperaturen. Voor andere weersextremen zoals stormen, droogte, bosbranden en overstromingen gelden die niet, omdat de gevolgen vaak ernstiger zijn. Van der Linden: ‘Mensen reageren meer op dat soort gebeurtenissen. Ze maken zich er zorgen over en zijn bereid maatregelen ter voorkoming te ondersteunen. Maar ook dat zijn velen na een jaar of wat weer vergeten.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.