Onderzoekers verzwegen dood 'wondercomapatiënt' die met kastje bewustzijn terugkreeg
© Colourbox

Onderzoekers verzwegen dood 'wondercomapatiënt' die met kastje bewustzijn terugkreeg

Een 35-jarige man die al 15 jaar geen signalen van bewustzijn vertoonde, kon met elektrische stimulatie opeens objecten volgen met zijn ogen. Twee weken geleden was het wereldnieuws, nu zit er een smet op het Franse onderzoek. Bij toeval is men erachter gekomen dat de proefpersoon ten tijde van publicatie al drie maanden overleden was. De vraag is nu of het overlijden verband houdt met de behandeling.

Het was twee weken geleden wereldnieuws: een 35-jarige man die al 15 jaar lang geen signalen van bewustzijn meer vertoonde, reageerde weer op zijn omgeving nadat Franse wetenschappers via een kastje in zijn borst een hersenzenuw hadden gestimuleerd. Nu blijkt dat de onderzoekers een stevige misser hebben begaan: toen zij hun studie in vakblad Current Biology publiceerden, was de wonderpatiënt al drie maanden dood. Ze verzwegen dit met opzet, omdat ze vreesden dat het overlijdensbericht hun resultaten zou vertroebelen.

'Een vergissing'

De dood van de patiënt heeft volgens zijn artsen niets te maken met de experimentele behandeling die hij een jaar lang onderging. In januari 2016 werd bij hem met een operatie een stimulator in de borstholte geplaatst die elektrische stroomsignalen verstuurde naar zijn brein. Begin dit jaar merkte zijn familie dat hij last kreeg van slaapapneu (regelmatige ademstilstand tijdens de slaap), een bijwerking van de zenuwstimulatie. De stroomsterkte werd teruggedraaid, en in maart werd het kastje definitief uitgezet. Drie maanden later liep de man een infectie op die hem binnen een paar dagen fataal werd. Er werd geen autopsie gedaan.

In de Franse krant Le Monde zegt de moeder van de man dat de onderzoekers op verzoek van de familie het overlijden hebben verzwegen omdat het om een privékwestie ging. Volgens de arts die de man behandelde, hoogleraar Jacques Luauté, vreesde het onderzoeksteam dat de dood van de patiënt ten onrechte in verband zou worden gebracht met de behandeling.

Ethisch gezien volkomen onjuist, concludeert dagblad Libération: De onderzoekers hebben belangwekkende informatie achterwege gelaten om 'een miraculeuze versie te kunnen presenteren van hun experiment', aldus de krant. Ook Libération had, net als andere media, de onderzoeksleider gevraagd hoe het nu met de patiënt ging en daar was antwoord op gegeven ('We hebben sindsdien geen nieuw onderzoek meer bij hem gedaan') - achteraf gezien wrange woorden. De arts noemt het achterhouden van het overlijden nu 'een vergissing'.

Nalatig

Klinisch neuropsycholoog Henk Eilander vindt dat de Franse onderzoekers nalatig zijn geweest. Of de dood van de patiënt een (indirect) gevolg is geweest van de behandeling lijkt onwaarschijnlijk, zegt hij, maar helemaal zeker is dat niet, omdat geen autopsie is gedaan. De onderzoekers hebben bovendien verzuimd om in hun onderzoeksartikel te vermelden dat de patiënt last kreeg van slaapapneu en dat daarom het stroomkastje is uitgezet. 'Het gaat om ernstige bijwerkingen van de behandeling en die moeten worden beschreven. Ze hebben rechtstreeks te maken met de gebruikte techniek. Nu horen we daar bij toeval over, dat klopt niet.'

Lees hier het oorspronkelijke artikel van twee weken geleden, inclusief kanttekeningen

Franse onderzoekers wekten met elektrische stroompjes reacties op bij een comateuze patiënt. Maar de studie is niet onomstreden.