Onderzoekers komen met bril die blinden laat zien

Een bril die lichtsignalen vertaalt naar hersensignalen moet het in de toekomst mogelijk maken blinden met ernstige netvliesschade weer te laten zien. Dit stellen Amerikaanse onderzoekers, die een netvlies met een combinatie van gentechnieken en slimme elektronica weer aan de praat wisten te krijgen.

Naar 'netvliesprothesen' voor blinden met een beschadigd netvlies wordt al jaren onderzoek gedaan, maar tot nu toe gaf dat patiënten die ze probeerden hooguit een indruk van licht en donker. Met de nieuwe techniek lukt het voor het eerst om 'gewoon', zij het wat korrelig, zicht te herstellen. De sleutel was om het beeld eerst te vertalen in stroomstootjes of lichtpulsjes die het brein 'begrijpt'.

Real-time
'Dit werkt voor elk beeld en in real-time', zegt onderzoekster Sheila Nirenberg van de Cornell-universiteit in New York desgevraagd. In Nederland alleen al lopen er 40 tot 100 duizend patiënten rond die in theorie gebaat zouden zijn met de techniek; wereldwijd zijn dat er 20 tot 25 miljoen, becijfert Nirenberg.

Toepassing bij patiënten zal nog jaren op zich laten: voorlopig testte Nirenberg haar techniek alleen op muizen. Toch is ze optimistisch, omdat veel van de deeltechnieken al beproefd zijn. 'Het belang zit hem in de codering. Die kunnen we combineren met bestaande elektroden, of andere manieren van signaaltoediening die in ontwikkeling zijn.'

Oogonderzoeker Maarten Kamermans van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen in Amsterdam snapt dat optimisme wel. 'Deze techniek is ontzettend elegant. Wat ze hier doen is heel interessant, en erg belangrijk. En eerlijk gezegd iets waar we in dit veld allemaal wel eens aan hebben gedacht.' Des te bedenkelijker vindt Kamermans het dat Nirenberg de techniek heeft gepatenteerd. 'Daar heb ik grote moeite mee', zegt hij. 'Dit belemmert toepassing in een goed product.'

Bij haar experimenten richtte Nirenberg zich op de cellen in het oog die signalen naar de hersenen versturen. Nirenberg maakte die gevoeliger voor licht, door er met een virus een gen in aan te brengen dat voor de aanmaak van een lichtgevoelig eiwit zorgt. Daarna beschoot ze de cellen in 'hersentaal' met een lampje.

Beperkingen
Beperkingen heeft de techniek ook. Zo moet 'de discussie over dit soort gentherapie nog op gang komen', zegt Kamermans. Ook wijst hij erop dat het nog de vraag is of Nirenberg wel de juiste oogcellen aan de praat heeft gebracht: achter het netvlies zitten immers vele soorten cellen die lichtsignalen aan het brein doorgeven.

Voor de langere termijn voorziet Kamermans dat het werkelijk haalbaar wordt om blinden weer te laten zien, met een combinatie van genetische technieken, prothesen in de oogbol en speciale brillen. 'Aanvankelijk hebben we het dan over een heel beperkte groep mensen. Maar als je het geheel overziet, ziet het er veelbelovend uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden