Nieuws

Onderzoek: vaccin AstraZeneca spectaculair succesvol bij ouderen

Het vaccin van AstraZeneca en de Universiteit van Oxford werkt tóch uitstekend bij ouderen. De prik, die in Nederland niet wordt voorgeschreven aan mensen ouder dan 65, blijkt het aantal ziekenhuisopnames spectaculair te verminderen.

In Nederland adviseerde de Gezondheidsraad om het vaccin van AstraZeneca niet in te zetten voor mensen ouder dan 65. In sommige andere landen ligt die grens zelfs al bij 55 jaar.  Beeld ANP
In Nederland adviseerde de Gezondheidsraad om het vaccin van AstraZeneca niet in te zetten voor mensen ouder dan 65. In sommige andere landen ligt die grens zelfs al bij 55 jaar.Beeld ANP

Dat blijkt uit de eerste, voorlopige resultaten van de vaccinatiecampagne in Schotland. Vier weken na inenting van een half miljoen, veelal oude, Schotten met het vaccin waren er van hen nog maar twee in het ziekenhuis beland, en dat al na één prik. Dat is 94 procent minder dan in een nog ongevaccineerde groep.

Ook bij 80-plussers staat het vaccin na één prik ‘in verband met’ een 81 procent lager risico op ziekenhuisopname – in die woorden, want de aantallen zijn nog te klein om definitief te kunnen zeggen of het door het vaccin komt.

‘Deze resultaten zijn zeer bemoedigend en geven ons alle reden tot optimisme voor de toekomst’, aldus hoofdonderzoeker Aziz Sheikh van de Universiteit van Edinburgh in een reactie. ‘We hebben nu bewijs uit een heel land dat vaccinatie bescherming biedt tegen covid-ziekenhuisopnames.’

Tweedehandsje

Vaccinexpert Ben van der Zeijst (LUMC) heeft de resultaten nog niet gezien, maar is niet erg verrast. ‘Het vaccin van AstraZeneca heeft toch een beetje de naam gekregen dat het een soort tweedehandsje zou zijn. Maar we wisten al dat het zeer goed beschermt tegen ernstige ziekte en ziekenhuisopname’, zegt hij. ‘Er zijn inmiddels meer studies waaruit blijkt dat deze vaccins het goed doen.’

Op papier beschermde het vaccin van AstraZeneca in Schotland ouderen zelfs nog iets beter dan het bejubelde vaccin van Pfizer, dat in ons land vooral is ingezet voor zorgmedewerkers. Maar, zo benadrukken de onderzoekers, de cijfers staan een vergelijking tussen de twee vaccins niet toe, omdat de prikken aan heel verschillende groepen werden toegediend. Het Pfizervaccin was in elk geval goed voor 85 procent minder risico op ziekenhuisopname.

Wel lijkt het effect van het Pfizervaccin, anders dan dat van AstraZeneca, ruim een maand na de eerste prik wat af te nemen, tot nog ‘maar’ 66 procent. Dat zou kunnen duiden op afnemende immuniteit, aldus het team tegen vakblad British Medical Journal. Maar zeker is het allerminst: daarvoor zijn de aantallen te klein.

Grens bij 55 jaar

In Nederland adviseerde de Gezondheidsraad om het vaccin van AstraZeneca niet in te zetten voor mensen ouder dan 65. In sommige andere landen ligt die grens zelfs al bij 55 jaar. 

Het is namelijk de vraag in hoeverre het vaccin bij ouderen werkt, aldus de raad. In de onderzoeksfase werd het vaccin weliswaar ook toegediend aan enkele honderden oudere Britten en Brazilianen, maar vervolgens werden er te weinig van hen ziek om ook maar iets zinnigs over de werkzaamheid te kunnen zeggen.

Of het vaccin beschermt tegen infectie met het virus zelf, is nog niet duidelijk, simpelweg omdat de huidige analyse alleen maar keek naar ziekenhuisopnames. Toch is het ‘extreem veelbelovend’ dat de vaccins ouderen al na één prik zo goed beschermen, zegt Arne Akhbar van het Britse Genootschap voor Immunologie tegen het Science Media Centre, dat reacties bijeenbrengt op wetenschapsontwikkelingen. ‘Het hoofddoel van alle vaccincampagnes is levens redden en voorkomen dat mensen ernstig ziek worden.’

Het Oxfordse team zelf is verrukt. ‘Toen we hieraan begonnen, konden we alleen maar hopen dat de cijfers een jaar later dit effect van ons vaccin op ziekenhuisopname en ernstige ziekte zouden tonen’, aldus Teresa Lambe, een van de onderzoekers. ‘Dit is een geweldige dag voor ons en het team, en een mijlpaal in onze strijd tegen het coronavirus.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden