Nieuws Broeikasgassen

Onderzoek: stadsvijvers even schadelijk voor het klimaat als duizenden auto’s

Nederlandse stadsvijvers stoten per jaar evenveel broeikasgassen uit als bijna 200 duizend auto’s, schatten biologen na een experiment in het Gelderse Malden.

De bewuste vijver in het Gelderse Malden, die een jaar werd onderzocht. Beeld Marcel van den Bergh

Het was al bekend dat micro-organismen die op vijverbodems leven kooldioxide en methaan produceren. Die broeikasgassen komen vrij als de bacteriën bijvoorbeeld bladeren of ander organisch afval afbreken dat in het water terechtkomt. Hoe groot deze uitstoot echter precies is, was tot nu toe nog nooit goed gemeten voor kleine plassen. Ook wordt ze niet meegenomen in de huidige klimaatmodellen.

Biologen uit Nijmegen, Wageningen en Brazilië hebben de productie van methaan en kooldioxide door stadsvijvers nu voor het eerst minutieus in kaart gebracht, door een jaar lang metingen te verrichten in de Korte loef, een vijver ter grootte van een voetbalveld in het Gelderse Malden. ‘Een representatieve stadsvijver, qua grootte en algengroei’, vertelt Tamara van Bergen (Radboud Universiteit), die de studie leidde.

Elke maand waren Van Bergen en haar collega’s 24 uur lang bij de vijver te vinden. Om de drie uur vingen ze gassen op aan de oever en in het midden van de vijver, gedurende drie keer drie minuten. ‘Zo konden we dag-nachtverschillen goed in kaart brengen, en het effect van seizoenwisselingen op de gasproductie.’

Die productie bleek aanzienlijk, schrijven de ecologen in vakblad Limnology & Oceanography. Niet van deze enkele vijver, vertelt Van Bergen, maar wel als je het landelijk bekijkt. ‘Als we onze bevindingen doortrekken, produceren alle stadsvijvers samen ongeveer net zoveel broeikasgassen als 193.000 auto’s, is onze ruwe schatting. Dan heb je het over ongeveer 1 procent van alle uitstoot door voertuigen in Nederland.’

Stadsvijvers dempen

Alle reden om uitstoot door stadsvijvers voortaan ook mee te nemen in klimaatmodellen, stellen de onderzoekers. Zeker omdat die uitstoot waarschijnlijk toeneemt in een opwarmend klimaat, vanwege hogere vijvertemperaturen. Bij een watertemperatuur van 25 graden, zo zagen de onderzoekers, produceerde de vijver bijvoorbeeld ongeveer twee keer zo veel methaan als wanneer het water 15 graden was.

We hoeven nu niet meteen alle stadsvijvers te dempen, stelt Van Bergen gerust, maar gedragsverandering kan helpen. Wij zorgen dat er te veel voedingsstoffen in het water komen. ‘Veel mensen lopen langs zo’n vijver om hun hond uit te laten, of voeren de eenden. Die hondenpoep en broodkruimels spoelen allemaal het water in. Daardoor gaan algen en methaanproducerende organismen woekeren.’

Klimaatwetenschapper Bart van den Hurk, hoogleraar bij de Vrije Universiteit en onderzoeker bij kennisinstituut Deltares, vindt de bevindingen verrassend. ‘Bij methaanuitstoot denk je toch vooral aan grote wetlands en bijvoorbeeld rijstvelden, niet aan stadsvijvers’, zegt hij in een telefonische reactie.

Toch hoeven we niet meteen gealarmeerd te zijn door deze resultaten, denkt de hoogleraar, die tot voor kort ook bij het KNMI werkte. ‘De onderzoekers schalen de bevindingen van een vijver op naar waardes voor heel Nederland. Dat is grote stappen, snel thuis. De onzekerheidsmarge in die getallen is daardoor groot.’

Voor de impact op het klimaat is het daarnaast belangrijk om te weten waarmee je de uitstoot vergelijkt, benadrukt hij. ‘Als organisch afval niet de vijvers inspoelt, komt het elders in de natuur terecht. Daar wordt het ook verteerd. Linksom of rechtsom komen er dus altijd broeikasgassen vrij.’ Welke precies, verschilt per afbraakproces, en dat is belangrijk om te vergelijken. Zo is methaan een 25 keer sterker broeikasgas dan kooldioxide. Van den Hurk: ‘Het is aan makers van klimaatmodellen om te berekenen hoe groot de verschillen tussen die afbraakscenario’s precies zijn, om de nettobijdrage van stadsvijvers te kunnen bepalen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.