Onderzoek: genen spelen mogelijk rol bij ontstaan van posttraumatische stressstoornis

Uit een langlopend onderzoek onder Afghanistan-veteranen blijkt dat het aanpassingsvermogen van dna mogelijk een rol speelt bij het al dan niet optreden van een posttraumatische stresstoornis.

Beeld thinkstock

Veerkracht in het dna lijkt mede te bepalen of mensen posttraumatische stressstoornis (ptss) krijgen na schokkende ervaringen. Dat blijkt uit een langlopend onderzoek onder 93 Nederlandse Afghanistan-veteranen van wie bloedmonsters werden genomen. Mogelijk is de ene mens in biologisch opzicht kwetsbaarder voor ptss dan de ander.

Dat traumatische gebeurtenissen hun stempel drukken op ons dna - of nauwkeuriger gezegd: op hoe ons dna wordt afgelezen, wordt al langer vermoed. Epigenetica heet deze jonge wetenschap. 'Maar in het onderzoek tot nu toe werden groepen mensen vergeleken na blootstelling aan een traumatische ervaring', zegt hoofdonderzoeker Bart Rutten, hoogleraar Neurowetenschappen van Psychische Stoornissen aan de Universiteit Maastricht. Zo werden bloedmonsters vergeleken van mensen die wel of niet de aanslag op het World Trade Center meemaakten.

'In deze studie konden wij via het Ministerie van Defensie beschikken over bloedmonsters van militairen van zowel voor als na blootstelling aan de oorlog in Afghanistan', zegt Rutten. 'Deze studie biedt daarom veel meer zekerheid over het verband tussen de traumatische ervaring en de veranderde manier waarop de genen tot expressie komen.'

Bij alle militairen met traumatische ervaringen tijdens de missie bleek de expressie van een aantal genen die een rol spelen bij stress te zijn veranderd. Maar bij de militairen met ptss waren de adaptieve epigenetische veranderingen minder groot dan bij militairen zonder ptss.

Van de juiste genetische dynamiek in respons op stressfactoren lijkt dus een beschermende werking uit te gaan, concludeert Rutten. 'Wij vermoeden dat de verwerking van traumatische gebeurtenissen op het krijgen van ptss via epigenetische aanpassingen verloopt.' Het gaat overigens om een bescheiden effect.

De bevindingen bij Nederlandse militairen werden geverifieerd in een onderzoek bij Amerikaanse mariniers die eveneens in Afghanistan hadden gediend. Voor een aantal genen kwamen de resultaten sterk overeen, zo blijkt uit de studie in Molecular Psychiatry.

Psychiater en medeonderzoeker Marco Boks van de Universiteit Utrecht vindt het bijzonder om te zien dat emotionele ervaringen kennelijk hun weerslag vinden in het dna. De resultaten kunnen op termijn helpen om de kwetsbaarheid van individuele militairen voor ptss eerder te herkennen, zegt Eric Vermetten, hoofd van het Onderzoekscentrum van de Militaire Geestelijke Gezondheid van Defensie.

'Jaloersmakend'

Bas Heijmans, epigeneticus bij het LUMC - en niet betrokken bij de studie - vindt het een 'jaloersmakende' studie met een prachtige opzet om te onderzoeken of ons dna dynamisch is en 'reageert' op ingrijpende gebeurtenissen.

Maar dat veranderingen in het dna ptss kunnen veroorzaken, staat volgens hem nog niet onomstotelijk vast. 'Er kunnen zoveel andere factoren een rol spelen. Na een missie gaan militairen misschien anders eten, minder bewegen of roken. Dat heeft ook invloed op genexpressie.' In de studie werden niet al deze factoren meegenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden