Nieuws Borstkanker

Onderzoek bevestigt: minder sterfte erfelijke borstkanker door intensieve controle

Het preventief verwijderen van beide borsten vergroot de overlevingskans van vrouwen met de zogeheten BRCA2-genmutatie nauwelijks. Wel zorgt de ingreep voor een veel kleiner risico op borstkanker. Dat was al bekend, maar is nu andermaal bevestigd in Nederlands onderzoek, in vakblad Breast Cancer Research and Treatment.

Intensieve controle kan voor draagsters van het mutatiegen BRCA2 net zo effectief zijn als het preventief verwijderen van de borst. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Zowel de BRCA1- als de BRCA2-mutatie zijn erfelijk en geven een sterk verhoogde kans op borstkanker op jonge leeftijd. Jaarlijks laten honderd tot tweehonderd vrouwen die de genmutatie hebben hun borsten daarom preventief verwijderen. Daarnaast laten de meeste draagsters van de mutaties sowieso hun eierstokken verwijderen, omdat eventuele kankers daar moeilijker op te sporen en te behandelen zijn.

Maar in het ingewikkelde spel van afwegingen – wel of niet verwijderen – is er een subtiel verschil tussen BRCA1 en BRCA2: draagsters van de eerste mutatie hebben een wat grotere kans op sterfte, omdat de kanker soms agressiever kan zijn.

Een nieuwe onderzoek van het Eramus MC bevestigt dat beeld. Met intensieve controle in de vorm van een jaarlijkse MRI-scan en mammografie is voor de BRCA2-draagsters borstkanker weliswaar niet te voorkomen, maar wordt de kans om eraan te overlijden wel veel kleiner, geven de cijfers aan. Bij BRCA1-draagsters komt ook met intensieve controle uiteindelijk een procent of zeven te overlijden; bij BRCA2-draagsters is dat maar een paar procent.

Intensieve controle 

Dat is belangrijke kennis voor draagsters van de mutatie, zegt hoofdonderzoeker Annette Heemskerk-Gerritsen van het Erasmus MC in een verklaring. ‘Voor de BRCA2-mutatiedraagsters die worstelen met de keuze tussen intensieve controle en preventieve verwijdering, kan het een opluchting zijn te weten dat ten aanzien van de kans om te overlijden aan borstkanker intensieve controle net zo effectief lijkt te zijn als borstverwijdering.’

Maar hoogleraar erfelijke kanker Nicoline Hoogerbrugge (Radboud UMC) benadrukt dat er voor de patiënten niet veel verandert. ‘Dit zijn geen getallen waarbij je als patiënt zegt: nu weet ik wat ik moet doen. Er is maar een klein verschil in overleving. En er zijn zoveel andere dingen die meewegen: hoe belangrijk vind ik mijn borsten, hoe zenuwachtig word ik van die controles?’ Bovendien zal een vrouw die de ziekte krijgt wel belastende chemo’s en bestralingen moeten ondergaan.

Ronduit verbaasd is Hoogerbrugge over de draai die het verhaal maandagochtend in sommige media kreeg: ‘Afzetten borst vaak onnodig’. ‘Dat geeft onrust’, zegt de hoogleraar. ‘Dit kan hard overkomen voor patiënten die er weloverwogen voor hebben gekozen hun borsten te laten verwijderen. Terwijl het niet veel zal veranderen aan wat we nu al met de draagsters van de mutaties bespreken.’

Overlevingskans hoog

Voor hun onderzoek selecteerde het Rotterdamse onderzoeksteam 1.712 BRCA1- en 1.145 BRCA2-mutatiedraagsters uit een nationale databank. Van hen liet ruwweg eenderde uit voorzorg beide borsten verwijderen. De overige vrouwen kregen intensieve controle in de vorm van jaarlijkse MRI-scans en/of mammografieën.

Na gemiddeld tien jaar had van de BRCA1-mutatiedraagsters ruim een kwart borstkanker gekregen, tegenover 1 procent van de BRCA1-vrouwen die de borsten had laten verwijderen. Bij de BRCA2-groep was dat zo’n 20 procent, tegenover geen enkel ziektegeval bij de vrouwen die hun borsten lieten verwijderen. Van de 990 BRCA1-vrouwen die de borsten behielden, overleden er uiteindelijk 20. Van de 739 BRCA2-vrouwen die de borsten behielden overleden er 7.

Dat is zo weinig dat de overleving min of meer gelijk is aan de overleving zónder borsten, schrijft het onderzoeksteam. ‘Doordat bij intensieve controle de borstkanker doorgaans in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de overlevingskans dankzij die controle ook hoog’, aldus Heemskerk.

Een ‘mooi uitgezochte studie’, vindt Hoogerbrugge het onderzoek zelf. ‘En een welkome bevestiging dat wat we nu al doen niet erg bijgesteld hoeft te worden. Uiteindelijk is het echt aan de draagster van de mutatie zelf om de voor- en de nadelen van zowel de controles als het verwijderen af te wegen.’

De NOS zwakte een in alle vroegte geplaatste nieuwskop op Teletekst in elk geval al af: ‘Borstamputatie fout gen onnodig’ veranderde in het veel neutralere ‘Meer kennis over fout borstgen’.

In Nederland worden talloze vrouwen met voorstadia of vroege vormen van borstkanker behandeld, terwijl ze het zonder behandeling ook hadden overleefd. Hoogleraar Jelle Wesseling betoogde eerder al in de Volkskrant dat pathologen veel beter moeten uitzoeken hoe kankercellen zich gedragen en waar hun zwakke plekken zitten. 

Theatermaker Mira van der Lubbe ontdekte op haar 27ste dat ze drager is van het ‘borstkankergen’ BRCA-1. Haar moeder kreeg de ziekte drie keer, haar oma overleed eraan. Van der Lubbe wil haar borsten preventief laten verwijderen. Haar verhaal verwerkte ze begin dit jaar in een theatervoorstelling, met liedteksten van vader Huub. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden