De Week in Tech Sophia

Ondanks haar sterrenstatus is Sophia minder menselijk dan ze lijkt

De robot Sophia lijkt net een mens. Maar daarvoor moet ze wel van te voren weten waar haar gesprekken over gaan.

Volkskrantverslaggever Niels Waarlo interviewt robot Sophia op de techbeurs Bright Day in Haarlemmermeer. Beeld Simon Lenskens

Sophia bracht afgelopen week een bliksembezoek aan Nederland. De menselijke robot geniet al een tijdje een sterrenstatus, vooral vanwege de goed geslaagde pr-stunt om haar in Saoedi-Arabië het staatsburgerschap te verlenen. Sindsdien mag Sophia – of een van haar duplicaten – opdraven op podia en in tv-programma’s. Die aandacht is terecht: Sophia heeft een bijzonder menselijk voorkomen. Maar er wringt iets. Sophia is namelijk ook een behoorlijk beroerde gesprekspartner. Dat verhaal wordt er meestal niet bij verteld. En voor het publiek is het ook niet duidelijk omdat Sophia to the point, gevat en slim overkomt. 

Hoe dat kan? De gesprekken van Sophia zijn voorgekookt. Een voorbeeld is haar optreden bij de Amerikaanse talkshowhost Jimmy Fallon, die daarna vol bewondering uitriep dat ze wel écht levend leek. De combinatie van de gescripte dialogen met haar menselijke uiterlijk leidt vervolgens tot opgeklopte verwachtingen – en bij sommigen wellicht angsten: het gaat nu beginnen. Als machines tekenen van intelligentie vertonen, zijn we al snel geneigd er menselijke eigenschappen op te plakken. Het klassieke voorbeeld van dit soort verwarring is de mythische beeldhouwer Pygmalion, die verliefd werd op het beeld van een godin, dat hij zelf had gemaakt.

Ook Bright, dat Sophia naar Nederland haalde, deed deze week mee met het schimmenspel. In de door Bright gepubliceerde video’s waarin Sophia aan de tand wordt gevoeld, wordt met geen woord gerept over het feit dat ze vooral goed is in voorgekookte toneelstukjes. Ook de Volkskrant was verplicht vooraf een aantal vragen door te geven aan de maker van Sophia, Hanson Robotics. Bij de onverwachte vragen ging het flink mis. Sophia blijkt dan helemaal niet zo slim en alert, hoe graag het publiek dat ook wil zien. 

Volgens Hanson is dat de schuld van de media. Die willen de boodschap nog wel eens veranderen. Dat is te gemakkelijk. Hanson zelf doet bewust mee met het een-tweetje met de media. Zij de kijkcijfers, Hanson de aandacht. Wat overigens niet wil zeggen dat er nooit een nazaat van Sophia zal komen die wel degelijk indrukwekkende gesprekken zal voeren. Computerwetenschapper Roy Amara formuleerde hier decennia geleden een wet over: de mens is geneigd de impact van nieuwe technologie op de korte termijn te overschatten, maar op de lange termijn te onderschatten. Minder leuk voor de kijkcijfers misschien, maar wel waar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.