Voeding Brian Wansink

Omstreden voedingsprof Brian Wansink stapt op na intern onderzoek

De reputatie van de ooit vooraanstaande Amerikaanse voedingspsycholoog Brian Wansink ligt aan diggelen. Donderdagavond maakte zijn werkgever, de Cornell University, bekend dat Wansink aan het eind van het academisch jaar zijn hoogleraarschap neerlegt. Een interne onderzoekscommissie van de universiteit verweet Wansink ‘wetenschappelijk wangedrag’, ‘onjuiste rapportage van onderzoeksgegevens’ en ‘problematische statistische technieken’.

Brian Wansink tijdens een hoorcollege dat hij gaf aan de Harvard University. Beeld Getty Images

Dit bericht volgde op een statement van het medische tijdschrift JAMA dat het maar liefst zes gepubliceerde artikelen van de hand van Wansink terugtrekt. In de teruggetrokken studies wordt onder andere gesteld dat het serveren van snacks in grote kommen leidt tot meer consumptie, en dat hongerige supermarktbezoekers meer calorierijk voedsel kopen. Deze conclusies zijn niet direct ontkracht, maar komen wel op losse schroeven te staan.

Wansink, hoogleraar aan de prestigieuze Cornell University, heeft honderden publicaties en een bestseller op zijn naam staan, zat als expert bij Oprah en adviseerde het Witte Huis over voedingsprogramma’s op scholen. Het grote publiek kent vooral zijn onderzoek naar omgevingsfactoren die ons eetgedrag beïnvloeden, zoals zijn ontdekking dat mensen die kleinere borden gebruiken minder eten.

P-hacking

De laatste jaren ligt Wansink onder vuur. Hij wordt onder meer beschuldigd van ‘p-hacking’, het net zolang binnenstebuiten keren van onderzoeksgegevens tot er publiceerbare verbanden uit rollen. Inmiddels zijn al verscheidene wetenschappelijke publicaties van Wansink teruggetrokken, maar nog niet eerder zoveel in één keer.

‘Ik zou in een hoekje wegkruipen als mij dit zou gebeuren’, reageert Kees de Graaf, hoogleraar eetgedrag aan de Wageningen Universiteit en goed bekend met Wansinks werk. ‘Een correctie is al erg, laat staan het terugtrekken van je artikelen.’

JAMA schrijft in een persverklaring dat het na twijfels over Wansinks publicaties zijn werkgever, de Cornell University, om een evaluatie van de artikelen heeft verzocht. De universiteit had echter geen toegang tot de originele onderzoeksgegevens, en kon dus ook geen uitspraken doen over de validiteit van de studies.

‘Sloddervos’

De Graaf gelooft niet dat Wansink opzettelijk data heeft gefabriceerd, zoals de Tilburgse wetenschapsfraudeur Diederik Stapel deed. ‘Maar het lijkt er wel op dat hij een enorme sloddervos is, die zijn onderzoeksgegevens niet goed bewaart. En dat is verkeerd. Je moet je als wetenschapper altijd kunnen verantwoorden.’

In een reactie aan Retraction Watch, een weblog over teruggetrokken wetenschappelijke publicaties, schrijft Wansink dat een door Cornell geverifieerde herhaling van zijn studies vergelijkbare resultaten liet zien. ‘Het enige probleem was dat we de oorspronkelijke onderzoeksinstrumenten (van soms meer dan achttien jaar oud) niet konden vinden. Ik ben heel trots op deze papers, en ik heb er vertrouwen in dat andere onderzoekers de resultaten in herhaalonderzoek zullen bevestigen.’

Bij deze voedingsprof komen alle problemen van de wetenschap samen.

Volkskrant-geluid: verslaggever Mickey Steijaert over de val van een beroemde voedingshoogleraar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden