Omstreden chipmaker QualCOMM: roofridder in mobieltjesland

Van chipmaker Qualcomm kunnen andere grote techbedrijven het bloed wel drinken. Ze vinden het bedrijf veel te inhalig.

Een vestiging van QualCOMM in San Diego Beeld reuters

In de ogen van zijn talrijke vijanden is de Amerikaanse chipfabrikant Qualcomm als een Middeleeuwse roofridder. De botterik die zich midden op de enige doorgaande route posteert en de weg verspert. Wie erdoor wil, moet tol betalen.

Het verschil met de 21ste eeuw is dat het wapengekletter verruild is voor een juridisch steekspel. Vrijdag maakte Apple bekend dat het Qualcomm voor de rechter sleept. De eis is 1 miljard dollar (930 miljoen euro). Het bedrijf, dat verantwoordelijk is voor enkele cruciale onderdelen die in vrijwel elke smartphone en tablet zitten, zou zijn machtspositie misbruiken. Volgens Apple 'vestigt Qualcomm zijn dominantie door uitsluitingstactieken en overdreven royalties'.

Het is voor het eerst dat Qualcomm, dat de aantijgingen dit weekeinde ongefundeerd noemde, hierover door een ander bedrijf wordt aangeklaagd. Maar ervaring in de rechtszaal heeft de in 1985 opgerichte onderneming uit San Diego ruimschoots.

Qualcomm behoort zonder twijfel tot de meest omstreden technologiebedrijven ter wereld. Niet bij het grote publiek - dat heeft zelden gehoord van de mondiaal op drie na grootste chipfabrikant, die eind oktober voor 43 miljard euro de Nederlandse chipfabrikant NXP overnam. Maar des te meer bij toezichthouders en concurrenten.

Peperdure licenties

In vrijwel alle ontwikkelde economieën ligt Qualcomm onder vuur. Vorige week beschuldigde de Amerikaanse kartelwaakhond Qualcomm van oneerlijke handelspraktijken. Vlak voor de jaarwisseling kreeg het om dezelfde reden een megaboete in Zuid-Korea, van omgerekend ruim 800 miljoen euro. In China moest eerder bijna een miljard euro betaald worden. En daar zal het zeker niet bij blijven, want ook de Europese Commissie heeft Qualcomm in vizier. De ontknoping in die zaak wordt later dit jaar verwacht.

Qualcomm is niet het enige technologiebedrijf dat veel weg heeft van een advocatenfirma. Maar het heeft deze manier van werken tot in de puntjes verfijnd. Juridische procedures zijn aan de orde van de dag voor de Amerikaanse onderneming - zodanig dat ze volgens critici deel uitmaken van het verdienmodel. Dat draait voor een belangrijk deel om patenten en octrooien. Juridische constructies, ooit bedacht om innovatie te stimuleren. Alleen als een bedrijf een tijd lang exclusief de vruchten kan plukken van een nieuwe vinding, zo is de gedachte, loont het om te investeren in onderzoek.

Die regelgeving is volgens critici verworden tot een schaamlap voor monopolistische praktijken van het ergste soort. Zo ook bij Qualcomm. Het concern levert de belangrijkste chip voor smartphones. Met zijn Snapdragon-processor heeft het tweederde van de markt in handen. Daarnaast bezit het cruciale patenten voor draadloze technologie.

De klacht is dat Qualcomm afnemers met het mes op de keel dwingt akkoord te gaan met een totaalpakket: de Qualcomm-chips en de peperdure licenties. Wie weigert, krijgt niets.

Die strategie lijkt het concern geen windeieren te leggen. Er wordt amper een mobiele telefoon verkocht zonder dat Qualcomm er op een of andere manier iets aan verdient. Meer dan eenderde van de omzet van ruim 23 miljard dollar komt uit licenties. Volgens de Wall Street Journal ontvangt het bedrijf tot wel 5 procent van de prijs van een mobieltje. Ook al hebben veel onderdelen daarvan, zoals bijvoorbeeld de camera, niets te maken met Qualcomm-technologie.

Misschien wel de beste verdediging voor Qualcomm is om te wijzen naar de concurrentie. Die doet namelijk geregeld hetzelfde. Sterker nog, met de aanklacht van Apple lijkt ook een oude bekende terug van weggeweest: de patentoorlog.

In de vorige ronde, grofweg tussen 2010 en 2012, vlogen Apple, Samsung en Google elkaar in de haren over de vraag welke mobiele technologiegigant het meest van de concurrentie had gejat. Vorige maand kwam het opnieuw tot juridisch getouwtrek tussen Apple en Nokia. De aanklacht tegen Qualcomm sluit hierop naadloos aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.