Omdraaiing magnetisch veld aarde duurt hooguit 15 jaar

Leonardo Sagnotti lijkt het zelf nog bijna niet te kunnen geloven, maar zijn metingen laten weinig ruimte voor twijfel: de laatste keer dat het magnetisch veld van de aarde omklapte, gebeurde dat in de belachelijk korte periode van 10 tot 15 jaar.

Belangrijke informatie, want volgens sommige geofysici stevenen we misschien af op een volgende ompoling, met alle mogelijke gevolgen van dien. Als je weet hoe zoiets in het verleden ging, kun je je ook beter voorbereiden op de toekomst, zeggen die.

786 duizend jaar geleden

De oriëntatie van het magnetisch veld, die afhangt van de stromingen in de vloeibare buitenkern van de aarde, klapt eens in de paar honderdduizend jaar om - je kompas wijst dan de andere kant op. Voor het laatst gebeurde dat 786 duizend jaar geleden. Altijd werd aangenomen dat zo'n ompoling duizenden jaren in beslag zou nemen.

Klopt ook wel, aldus Sagnotti, verbonden aan het Italiaanse Nationaal Instituut voor Geofysica en Vulkanologie: gedurende lange tijd is het aardmagnetisch veld zwak en instabiel, waardoor het leven blootstaat aan gevaarlijke kosmische straling. Maar de feitelijke flip gebeurt dus heel snel.

Sagnotti en zijn collega's deden onderzoek aan afzettingsgesteenten in het Sulmona-bekken in de Apennijnen. Die hebben een soort magnetische vingerafdruk bewaard, waarin je de polariteit van het veld kunt aflezen.

Een nog veel snellere flip

In 2014 verrasten ze de wereld al met hun conclusie dat de laatste ompoling zich binnen één eeuw voltrok. Maar op de jaarbijeenkomst van de European Geosciences Union, deze week in Wenen, presenteerde Sagnotti nieuwe, gedetailleerdere resultaten. Die wijzen op een nog veel snellere flip: tussen de 10 en 15 jaar.

'Zeer opzienbarend, als het klopt,' zegt geofysicus John Tarduno van de Universiteit van Rochester. 'Ze zijn heel zorgvuldig te werk gegaan en het Sulmona-bekken is een van de weinige plekken waar dit goed bestudeerd kan worden. Maar misschien verliep het sedimentatieproces ongelijkmatig - dan trek je de verkeerde conclusies.'

Sinds midden 19de eeuw neemt de sterkte van het aardse magneetveld steeds sneller af: momenteel 5 procent per decennium. Is er een nieuwe ompoling op komst? Niet gezegd, aldus Sagnotti - er zijn altijd natuurlijke variaties geweest. 'En áls het gebeurt, zal het nog wel een paar duizend jaar duren. We hebben nog even de tijd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.