OM ziet geen mogelijkheid tabaksfabrikanten te vervolgen - Advocaat Ficq stapt naar gerechtshof

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat de tabaksindustrie niet vervolgen voor het bewust toebrengen van verslaving en gezondheidsschade, vaak met de dood tot gevolg. Dat heeft het OM donderdagochtend aan advocaat Bénédicte Ficq meegedeeld.

Rokers in Pafferij de Peuk Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het OM ziet geen mogelijkheden voor een kansrijke vervolging van de tabaksproducenten. Daarom zal verder geen onderzoek worden gedaan. Roken is dodelijk en het ontwerp van sigaretten draagt daar aan bij, maar de tabaksproducenten handelen volgens het OM niet in strijd met de wet- en regelgeving.

Advocaat Bénédicte Ficq gaat nu naar het hof om met een Artikel 12 Sv-procedure alsnog vervolging af te dwingen.

Op 29 september 2016 deed advocaat Bénédicte Ficq bij het OM aangifte van moord, doodslag, zware mishandeling en valsheid in geschrifte tegen Philip Morris, British American Tobacco, Imperial Tobacco Benelux en Japan Tobacco International - allen actief op de Nederlandse markt.

Het was voor het eerst dat iemand de tabaksfabrikanten strafrechtelijk probeerde aan te pakken. Het initiatief voor de strafzaak komt van longkankerpatiënt Anne Marie van Veen (45). Enkele jaren eerder probeerde ook longarts en voorvechter van de antirooklobby Wanda de Kanter een strafzaak te initiëren, maar toen achtte Ficq de tijd er nog niet rijp voor.

Inmiddels is het maatschappelijk draagvlak voor de antirookzaak flink gegroeid. In de afgelopen anderhalf jaar waarin het OM zich beraadde op Ficqs aangifte, sloten meer dan dertig gezondheidsorganisaties, -instellingen en gemeenten zich bij de aangifte aan.

Sinds de jaren vijftig hebben ernstig zieke rokers al honderden civiele zaken tegen de tabaksindustrie aangespannen, die vaak werden en worden geschikt. In 1996 won een Amerikaans echtpaar voor het eerst een zaak tegen tabaksfabrikant Brown & Williamson. Kankerpatiënt Grady Carter erkende tijdens het proces dat hij wist dat roken slecht was, maar beriep zich erop dat hij verslaafd was gemaakt. Hoewel Brown & Williamson ontkende dat nicotine verslavend is, veroordeelde de jury de fabrikant tot het betalen van 750 duizend dollar aan Grady en Mildred Carter.

In augustus 2000 begonnen twee ziek geworden rokers de eerste civiele zaak in Nederland, tegen tabaksfabrikant Theodorus Niemeijer BV in Groningen. In deze zaak is echter, zoals in vele andere, geen uitspraak gedaan omdat de aanklagers kwamen te overlijden voordat het proces was afgerond.

De juridische troef van de tabaksfabrikanten is steeds de opmerking dat iemand er zelf voor kiest om te gaan roken. Maar inmiddels klinkt steeds meer door in de publieke opinie dat rookverslaving een ziekte is, en geen karakterzwakte. 'Mensen verslaafd maken, betekent dat je ze ziek maakt', stelt Ficq, 'en dat is strafbaar'.


De kruistocht tegen de tabaksindustrie

Bénédicte Ficq: 'Het is geen ingewikkelde strafzaak. Dat roken dodelijk is, zetten ze zelf op het pakje'
Bénédicte Ficq weet het zeker: sigarettenfabrikanten zijn 'gewetenloze criminelen' die opzettelijk mensen verslaafd maken. 'We hebben het hier wel over een sluipmoord.'

Ziekenhuis mengt zich in strijd tegen tabaksindustrie. Is dat wenselijk?
Wordt de zaak tegen de tabaksindustrie sterker nu een ziekenhuis zich erbij heeft aangesloten? En: hoe wenselijk is zo'n stap door een ziekenhuis?

Deze longarts bestrijdt de tabaksindustrie op alle fronten, van rechtszaal tot televisiestudio
Tabaksfabrikanten zijn criminele multinationals, vindt longarts Wanda de Kanter (58). Ze bestrijdt de tabaksindustrie op alle fronten, van de rechtszaal tot de televisiestudio. En keihard.

Bénédicte Ficq Foto Mike Roelofs