Oervogel gebruikte staartveren om te verleiden

De twee staartveren van een 114 miljoen jaar oud vogeltje waarvan het fossiel in Brazilië werd gevonden, zijn wetenschappelijk wereldnieuws. Voor het vliegen hadden die veren weinig nut.

Artist impression. Beeld Deverson Pepi

Lang, lang geleden, op een verdwenen continent hier ver vandaan, lonkten wonderlijke vogeltjes naar elkaar met langwerpige waaiers aan hun achterste. Dat is geen sprookje: in Brazilië hebben wetenschappers restanten van precies zo'n vogeltje gevonden.

Het diertje, met zijn 6 centimeter niet groter dan een kolibrie, leefde zo'n 114 miljoen jaar geleden bij een meer op het 'supercontinent' Gondwana - de huidige zuidelijke continenten zaten destijds nog aan elkaar vast. 'De lucht zat vol insecten en vliegende reptielen', vertelt onderzoeksleider Ismar de Souza Carvalho van de federale universiteit van Rio de Janeiro. 'En nu vertelt een nieuw fossiel ons weer een ander verhaal.'

Tekst loopt door onder afbeelding.

Een reconstructie van het vogeltje. Beeld Ismar Carvalho
Het in Brazilië gevonden fossiel van het vogeltje. Beeld Ismar Carvalho

Wereldnieuws

De twee staartveren maken het dier wetenschappelijk wereldnieuws: hedendaagse vogels hebben de structuren niet meer, schrijven De Souza en collega's in Nature Communications. Sporen van de veren werden echter al eerder bij fossielen gevonden in onder meer China, en dat geeft aan dat ze destijds vaak voorkwamen.

Voor het vliegen zullen de veren weinig nut hebben gehad, blijkt nu uit het nieuwe, extreem goed bewaard gebleven fossiel. De uitsteeksels aan de veren missen de 'weerhaakjes' waarmee gewone veren aan elkaar vastklitten om één geheel te vormen. Een aanwijzing dat de vogel zijn twee bijzondere veren als versiering meezeulde, waarschijnlijk om partners te verleiden.

Tekst loopt door onder filmpje.

Werk aan een reconstructie van het oervogeltje. Beeld Ismar Carvalho

Volwassen verenkleed

'Een mooi beestje. En de eerste keer dat zo'n prachtig bewaard gebleven vogelfossiel uit dit gebied komt', zegt vogelpaleontologe Hanneke Meijer van Natuurmuseum Senckenberg in Frankfurt. 'Dit geeft aan dat China niet het enige land ter wereld is waar je dit soort bijzondere fossielen uit deze periode kunt vinden.'

Meijer deelt de analyse van de Brazilianen dat het gaat om een jong exemplaar. Gek is dan wel dat het dier al een volwassen verenkleed had, tekent ze aan. 'Maar dat geeft vooral aan hoe weinig we nog van deze beesten weten.' De Brazilianen wagen zich niet aan het benoemen van de soort: het vogeltje moet deel hebben uitgemaakt van een uitgestorven groep oervogeltjes die experts kennen als de 'enantiornithes'.

Vogels ontstonden vermoedelijk zo'n 150 tot 175 miljoen jaar geleden, toen groepen gevederde dinosauriërs zich aftakten van de andere dino's. Tot het uitsterven van de meeste dinosauriërs, 66 miljoen jaar geleden, wemelde de wereld van de vogels die we tegenwoordig ongewoon zouden vinden: van meeuwen met tanden tot vogels met vier vleugels.

Artist impression van het vogeltje. Beeld Gabriel Lio
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden