Oerkuddes in de Europoortgeul

Het moeten vele kuddes zijn geweest die graasden op de grote grasvlakte tussen Nederland en Engeland. Steppenwisenten liepen er, reuzenherten, muskusossen en meer van die prehistorische beesten die zich tijdens de jongste ijstijd - dus tot tienduizend jaar geleden - in Europa ophielden....

De zeespiegel was heel laag en grote delen van de huidige Noordzee warendroog zodat al die landdieren ruim uit de voeten konden. De gevolgenondervinden vissers op de Noordzee nog regelmatig: fossielen in hun netten.Het zijn er zo veel dat de Nederlandse zee een belangrijke vindplaats vanbijvoorbeeld mammoetfossielen is.

Eén deel van die zee heeft de speciale aandacht van de paleontologen.Dat is de Europoortgeul die ten behoeve van de scheepvaart voor de havenvan Rotterdam is uitgebaggerd. Hij is 57 kilometer lang en 23 meter diep.

Om die diepte te handhaven moet de geul regelmatig worden bijgebaggerd.Zware voorwerpen, zoals grote fossielen, komen daarbij open en bloot op dezeebodem te liggen, waarna vissers ze spoedig als bijvangst binnenhalen.Omdat die fossielen nog maar kort bovenop de bodem van de geul hebbengelegen, zijn ze gaver dan de fossielen van elders uit de Noordzee. Diehebben veel langer op de bodem doorgebracht en zijn daardoor vaak brokkeligen vol aangroeisels.

Dat laatste wordt uitgelegd op de tentoonstelling Fossielen uit deEuropoort in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. In een niet al te grotezaal staan vijftien vitrines met stokoude botten, begeleid door heldereteksten.

Het meest imposant is de schedel van de steppenwisent met zijn grote,wijd uitstaande horens. Ruim twee meter schofthoogte kon deze verwant vande Europese wisent bereiken en hij kwam zo vaak voor dat hij nummer tweeop de lijst van ijstijd-fossielen staat.

Nummer één is de wolharige mammoet, waarvan op de expositie alleen eenschedel wordt getoond. Schedeldelen zijn er ook van het reuzenhert - nietextreem groot maar met een gewei van drie meter - het rendier en demuskusos, die opnieuw in Europa is geïntroduceerd.

Roofdieren slopen ook op de grote vlakte rond blijkens detentoongestelde beenderen, waaronder onderkaken. Die beesten hebben namenals grottenleeuw en grottenhyena, wat merkwaardig is omdat op deNoordzee-steppe in geen velden of wegen grotten te vinden waren. Elders inEuropa, bijvoorbeeld in de Alpen, zijn wel fossielen van deze dieren ingrotten gevonden - vandaar hun naam.

Kortom, een expositie die een overzichtelijk beeld geeft van het levenop de ijstijd-steppe. En je bent er weinig tijd mee kwijt: in een halfuurtje is het wel bekeken.

Eric Hendriks

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden