nieuws Wifitracking

NS wil passagiers op lege plekken wijzen met omstreden technologie

Treinpassagiers moeten gemakkelijker een zitplaats vinden in overvolle treinen dankzij wifi-tracking. Bij deze omstreden technologie wordt het wifisignaal van telefoons opgepikt.

De NS heeft al een app waarin forenzen kunnen zien in welk treinstel plek is. Beeld ANP

Nu treinen steeds voller worden, willen de Nederlandse Spoorwegen hun klanten kunnen wijzen op vrije zitplekken. Geroutineerde forenzen weten zelf al welke strategische plek ze op het perron moeten innemen, maar voor degenen die wat minder bedreven zijn in de dagelijkse reis-jungle heeft de NS een oplossing in de reisapp. Deze kan per treinstel aangeven waar het het minst druk is. Via wifitracking willen de spoorwegen deze dienstverlening verbeteren.

Deze technologie is vanuit privacy-oogpunt omstreden. Vijf jaar geleden kwam het voor het eerst in het nieuws toen bleek dat winkels hiervan gebruikmaakten om hun klanten te volgen, zonder dat die dit wisten. Zij konden zo zien hoeveel klanten er in de winkel waren en hoe vaak ze terugkwamen. Ook diverse gemeenten bleken er dol op, totdat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zich ermee bemoeide. ‘Er zijn vrijwel geen redenen die het volgen van winkelend publiek of reizigers rechtmatig maken’, aldus voorzitter Aleid Wolfsen van de AP eind vorig jaar. De gemeente Amsterdam besloot onlangs nog te stoppen met de omstreden technologie.

Wat is wifitracking?

Bij wifitracking meten sensoren niet alleen óf er iemand met een telefoon in de buurt is, maar kunnen ze ook onderscheid maken tussen individuele telefoons. Ieder mobieltje heeft een uniek adres dat door de sensoren kan worden opgepikt: het mac-adres. Voor het tracken van telefoons via wifi hoeven die telefoons niet met een wifinetwerk verbonden te zijn. Telefoons die niet met een wifinetwerk zijn verbonden zenden namelijk een signaal uit omdat ze altijd op zoek zijn naar een netwerk. Wie niet wil dat hij op deze manier gevolgd wordt, moet in de instellingen van zijn mobiel wifi helemaal uitzetten.

Meer kans op zitplaats

Toch overweegt de NS nu wifitracking te gaan inzetten. In een interview met Trouw stelt privacydirecteur Udo Oelen van de NS dat het daarmee gemakkelijker zal worden om een zitplaats te vinden. Hij stelt ook dat het volgen van de wifisignalen van de telefoons van passagiers rechtmatig is. 

Dat laatste is echter nog maar de vraag. De AP stelt een flink aantal strikte voorwaarden. Volgens de toezichthouder bestaan er ‘minder ingrijpende methoden om hetzelfde doel te bereiken, zonder schending van de privacy’.

Gewicht

Op dit moment maakt de NS gebruik van zo’n alternatieve technologie om in kaart te brengen welke treinstellen nog ruimte bieden en welke overvol zijn. Uit eerder eigen onderzoek bleek dat in 30 procent van de treinen reizigers staan, terwijl er nog zitplaatsen zijn. Om dat te verhelpen introduceerde het bedrijf vorig jaar de zitplaatszoeker in zijn smartphone-app. Hiervoor maakt de NS gebruik van sensoren in de rails die het gewicht van het rijtuig meten.

Die schatting gebeurt op basis van het gemiddelde gewicht van een Nederlander. De dienst werkt nog niet op alle trajecten en dat gaat ook niet gebeuren. Voor de NS is het bovendien niet nauwkeurig genoeg. Volgens een woordvoerder werkt de NS nu aan (een combinatie van) twee methoden: wifitracking en CO2-metingen via het luchtverversingssysteem. 

De NS zegt met invoering te willen wachten totdat de AP ernaar gekeken heeft. De toezichthouder doet geen mededelingen over lopende onderzoeken, maar zegt in een reactie de ‘specifieke feiten en omstandigheden van deze voorgenomen werkwijze van de NS niet te kennen’. Verder stelt de autoriteit dat het aan de NS is ‘om een afweging te maken of zij met deze verwerking aan de privacyregels voldoen’. Als de NS positieve signalen krijgt, begint het met een technische test. 

Verder lezen 

Niet alleen via bewakingscamera’s, ook onzichtbaar volgen gemeenten de bewegingen van het publiek: via de mobiele telefoon. Hoe werkt dat en mag dat zomaar?

Naast commerciële partijen houden minimaal zestig Nederlandse gemeenten zich bezig met wifitracking.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden