Noordzee ernstig vervuild met microplastic

De bodem van de Noordzee is veel ernstiger vervuild met microscopische stukjes plastic dan experts hadden verwacht. Langs de hele Nederlandse kust bevat de zeebodem zogeheten microplastics, met afmetingen van enkele honderden nanometers tot tientallen micrometers.

Archieffoto ter illustratie.Beeld afp

Dat blijkt uit een analyse van sedimentmonsters afkomstig van Rijkswaterstaat. 'De eerste data komen nu net binnen en we zijn de exacte concentraties nog nader aan het analyseren', zegt hoofdonderzoeker Heather Leslie, ecotoxicoloog aan het Instituut voor Milieuvraagstukken aan de Vrije Universiteit (IVM-VU). De monsters zijn afkomstig van de hele Nederlandse kustzone en zijn zowel vlak bij het strand genomen als enkele kilometers uit de kust.

Het probleem van de microplastics is relatief nieuw. Microscopische plasticvezeltjes komen met miljarden tegelijk vrij bij van het wassen van synthetisch textiel; andere microplastics worden toegevoegd aan douchegel en tandpasta. Een groot deel van de plastics wordt afgevangen in rioolwaterzuiveringsinstallaties, maar veel deeltjes slippen erdoorheen en belanden uiteindelijk in zee.

Plasticsoep
Daar kunnen de ultrafijne deeltjes in de voedselketen komen, legt Leslie uit. 'Ze vormen een hechtingsplek voor organisch materiaal als microplankton en algen. Zijn ze eenmaal zwaarder geworden, dan zakken ze naar de bodem en worden ze opgenomen in de voedselketen, door vissen, krabben en het kleinere grut op de zeebodem.' Overigens kan ook hardnekkige verontreiniging als pcb zich aan dit plastic hechten. Het uitzakken naar de bodem verklaart wellicht ook waarom de hoeveelheid plasticsoep op bekende plekken als in de Stille Oceaan bij Hawaii niet lijkt toe te nemen in de bovenste waterlagen.

De vondst van microplastics in de Noordzee komt vanmiddag ter sprake bij de officiële start van Cleansea, een Europees onderzoek naar zo'n beetje de hele kust van Europa, van de Zwarte Zee tot de Baltische Zee. De EU wil in 2020 een zogeheten goede milieustatus van de Europese zeeën kunnen afgeven.

Als gevolg van de ongerustheid over mogelijke schadelijke effecten van het microplastic op zeeleven heeft Unilever aangekondigd de microplastics in Nederland half 2013 uit verzorgingsproducten als Dove te halen. In 2015 wil de multinational de microplastics wereldwijd uitbannen uit alle producten.

Het Cleansea-project duurt drie jaar en kost 3,7 miljoen euro. Naast IVM-VU doen tien onderzoeksinstellingen uit meerdere lidstaten mee. Daarbij zijn ook economische, juridische en beleidswetenschappers. 'De gammawetenschappers speuren naar eventuele perverse prikkels in wetgeving of onbedoelde neveneffecten van beleid', zegt Leslie. 'In zeehavens moeten schepen bijvoorbeeld voor afvalverwijdering betalen, terwijl de zee gratis is. In Göteborg zamelen ze daarom scheepsafval gratis in.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden