Nog geen dagelijks brood tegen open ruggetjes

Een wonderstofje lijkt het, foliumzuur, ook wel aangeduid als vitamine B11. In de Verenigde Staten en Canada stoppen ze het al bijna tien jaar in het brood, om mogelijk foliumzuurtekort aan te vullen, met name bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd....

Foliumzuur slikken reduceert het risico op het krijgen van een kind met een open ruggetje. Er zijn meer voordelen. Cognitieve functies als geheugen gaan er trager door achteruit, blijkt uit recent Wagenings onderzoek.

Engeland beslist dit jaar over broodverrijking. De Gezondheidsraad hier – tot nu toe afwijzend - is bezig met een nieuw advies.

Foliumzuur speelt een essentiële rol bij de synthese van dna-bouwstoffen. Ook is het betrokken bij de bouw van eiwitten. De vitamine zit in bladgroentes als spinazie, in peulvruchten, in volkoren granen en orgaanvlees als lever.

50 tot 200 microgram per dag krijgen we in Nederland binnen via het voedsel, blijkt uit peilingen. Maar uit gezondheidsoogpunt moet dat 200 tot 300 microgram zijn, stelt de Gezondheidsraad. 60 procent van de volwassen Nederlanders haalt die aanbeveling niet, vrouwen meer dan mannen. Die groep groeit; er wordt steeds minder groente en fruit gegeten.

Vrouwen die zwanger willen worden, krijgen daarom het advies foliumzuurtabletten te slikken. Van een maand voor de bevruchting tot twee maanden erna. Zij moeten meer dan het dubbele aan extra foliumzuur binnenkrijgen voor de groei van de baby vooral in het begin bij de aanleg van het centrale zenuwstelsel.

In Nederland worden jaarlijks enkele honderden kinderen geboren met een neurale buisafwijking, een niet volledig gesloten centraal zenuwstelsel. Foliumzuur vermindert de kans daarop met ruim de helft. Omdat nog niet iedere vrouw slikt, wordt in de VS foliumzuur in broodmeel gestopt.

Vrouwen in de vruchtbare leeftijd krijgen dan voldoende binnen, bij anderen worden mogelijke tekorten weggewerkt. Sommigen krijgen zo meer dan nodig is. Maar die groep is klein, is de redenering.

Engeland lijkt over te gaan op verrijking van brood, een voedingsmiddel dat iedereen dagelijks eet. Britse gezondheids- en voedingsinstanties zijn vóór. Hun adviezen zijn eind vorig jaar de inspraakprocedure in gegaan. In mei komt de voedselautoriteit FSA met een definitief advies.

In Nederland adviseert de Gezondheidsraad vrouwen die zwanger willen worden, tijdig foliumzuurtabletten te slikken. De raad, en in navolging daarvan de overheid, is op dit moment niet geporteerd voor broodverrijking omdat feitelijk maar een beperkte groep daarvan zou profiteren.

Bovendien is er een zeker risico dat door B11-verrijking, een tekort aan vitamine B12 niet tijdig wordt ontdekt om klachten als bloedarmoede niet op tijd worden onderkend. Wanneer brood met foliumzuur wordt verrijkt, loopt die groep mensen dus gezondheidsrisico, meent de raad.

Hooguit 10 procent van de ouderen heeft een B12-tekort, meent de wetenschappelijke commissie van het Engelse FSA. Zodat maar een kleine groep beperkt risico loopt, en alleen bij het slikken van erg veel foliumzuur. Dat beperkte risico weegt op tegen de gezondheidsvoordelen zoals minder baby’s met een aangeboren afwijking, menen Britse specialisten.

De Gezondheidsraad denkt daar anders over. ‘De foliumzuurstatus is niet zorgelijk maar vraagt wel om nadere aandacht’, stelde de Commissie Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad eind vorig jaar. Een nieuwe commissie van de raad kijkt opnieuw naar de verrijking met foliumzuur. Ook micronutriënten als jodium en vitamine D zijn in beeld. Dat advies verschijnt begin volgend jaar.

Nieuwe inzichten zullen worden ingebracht. Zo deden voedingsdeskundigen van Wageningen Universiteit de afgelopen jaren onderzoek onder ruim achthonderd ouderen in de buurt van Arnhem, Nijmegen en Wageningen. Foliumzuurslikkers verouderden minder snel dan neppilslikkers, ontdekten de Wageningers.

Het gehoor van de ouderen in het spraakgebied ging minder snel achteruit (vermoedelijk door een betere doorbloeding van de gehoorzenuw) net als enkele cognitieve functies als geheugen en informatieverwerking, schreven ze afgelopen maand in onder meer The Lancet.

Onderzoeksresultaten over een mogelijk effect van foliumzuur op de dikte van de halsslagader bij dezelfde groep komen eraan, zegt Petra Verhoef, indertijd in Wageningen projectleider van het foliumzuuronderzoek. Ze werkt nu bij Unilever.

De laatste nog te publiceren studie moet duidelijker maken of foliumzuur de kans op hart- en vaatziekten reduceert. Er zijn epidemiologische studies waaruit dat blijkt. Er zijn echter ook studies, meestal bij patiënten die geen effect van extra B-vitamines laten zien, zegt Verhoef. Ze wil niet vooruitlopen op de nieuwe onderzoeksresultaten. Ze laat het bij de kwalificatie ‘heel interessant’.

De afgelopen jaren zijn er producten in de schappen gekomen met extra foliumzuur, om tekorten mee te kunnen compenseren. Kellogg’s stopt vitamine B11 in haar cornflake-ontbijt, Unilever voegt foliumzuur toe aan enkele Becel-margarines.

Beide producenten hebben daar na langdurige juridische procedures vrijstelling voor gekregen. Vorige week is de Warenwet aangepast. Foliumzuur mag nu in een breed pakket eetwaren worden gestopt, als de hoeveelheid maar onder een specifieke hoeveelheid blijft.

Als het gaat om het voorkomen van chronische aandoeningen is Verhoef terughoudend over foliumzuurverrijking van brood of van andere voedingsmiddelen waarvan veel wordt gegeten. Volgens de voedingskundige is alleen de rol van extra foliumzuur om open ruggetjes te voorkomen gedegen wetenschappelijk onderbouwd. Als zo’n beperkte groep tijdelijk extra foliumzuur bij slikt in de vorm van een pilletje, is dat uit oogpunt van volksgezondheid volgens Verhoef afdoende. Verrijking van voedingsproducten kan er wel voor zorgen dat meer mensen de aanbeveling halen. ‘Maar met groente en fruit eten kom je ook een eind. Daarin zit ook nog een scala aan andere nutriënten.’

\N
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden