Interview

Nobelprijswinnaar droomt van kolonie op Mars

Ooit gold hij als behoudend theoretisch fysicus, nu steunt Gerard 't Hooft, Nobelprijswinnaar in de natuurkunde, een initiatief om over tien jaar mensen op Mars te zetten - enkele reis, dat wel. 'Een Big Brother-achtige opzet kan helpen.'

De Curiosity, de NASA-robot die op dit moment op Mars is. Beeld EPA

Als een Nobelprijswinnaar in de natuurkunde in een wild buitenaards plan gelooft, dan moet het wel mogelijk zijn. Emeritus hoogleraar Gerard 't Hooft (66) gelooft in een mensenkolonie op Mars. Over tien jaar al. 'Ik ben er erg enthousiast over, dus ik kan pogingen om het te verwezenlijken maar beter steunen.'

Het lijkt een opvallende verschuiving. Tijdens zijn hoogleraarschap aan de Universiteit Utrecht, brandde de theoretisch fysicus zijn vingers niet aan dergelijke 'experimenten'. Hij had juist de naam behoudend te zijn. Maar sinds hij met emeritaat is gegaan, is hij steeds vaker te horen als pleibezorger van een reis naar de rode planeet, of verder. 'Juist als theoreticus heb ik zicht op wat praktisch haalbaar is.'

Vanavond spreekt 't Hooft voor denktank de Club of Amsterdam over de toekomst van ruimtereizen. Net als Mars One-initiatiefnemer Bas Lansdorf, die in 2023 zeven vrijwilligers op een enkeltje naar Mars wil zetten. 't Hooft geeft hem advies, moedigt aan en beantwoordt vragen aan ongelovigen. 'Mensen die denken dat ze in het ootje worden genomen, vertel ik dat daar geen sprake van is.'

Is Mars de meest voor de hand liggende plek om een buitenaardse kolonie te stichten?
'Nee, ik wil eigenlijk eerst een kolonie op de maan. We kennen er de weg. Dat is gemakkelijker en goedkoper. Ja, toch weer mijn behoudendheid; ik neem graag kleine stapjes. Maar, niet onbelangrijk, een groot voordeel van de maan is dat we hebben bewezen dat we kunnen terugkeren. Dat is vanaf Mars nog niet mogelijk door de sterkere zwaartekracht van die planeet dan van de maan. Het bouwen van een geavanceerde raketbasis door de kleine groep kolonisten is daardoor in ieder geval de komende decennia uitgesloten.'

Toch steunt u jonge honden die mensen een enkeltje naar Mars aanbieden.
'Ja, juist omdat ze realistisch genoeg zijn om een terugvlucht voor de deelnemers voorlopig uit te sluiten. Daarmee is de belangrijkste technische beperking van het project beslecht. Ik ben ook realistisch: voor een kolonie op de maan krijgen we de handen niet op elkaar. Mars spreekt blijkbaar veel meer tot de verbeelding, dus dan maar naar Mars.'

Voor veel mensen spreekt Goede Tijden, Slechte Tijden ook meer tot de verbeelding dan gewichtiger zaken. Ze worden boos als ze een dag missen. Zwicht u hierin niet voor de vermaakindustrie?
'We moeten het juist hebben van de vermaakindustrie. Die gaat het mogelijk maken. Technisch gezien is de missie haalbaar. Het is moeilijk, maar het kan. Het hete hangijzer is van economische aard. Hoe krijgen we de miljarden bij elkaar om het project te financieren? Een Big Brother-achtige opzet kan daarbij helpen. Vergelijk de fondsenwerving voor het beklimmen van de Mount Everest of een zeilrecord rond de wereld. Ze dienen niet per se een wetenschappelijk doel, maar het zijn wel uitdagingen die tot de verbeelding spreken.'

Zegt u daarmee ook dat een kolonie op Mars niet primair een wetenschappelijk project is?
'Voor de wetenschap zelf heeft dit project nauwelijks nut. Wetenschappers sturen liever robots. Dat levert per saldo zelfs meer op. Ze kunnen beter observeren dan mensen, lopen niet in de weg en maken niets kapot. De verhouding is juist omgekeerd: wetenschap maakt de reis technisch mogelijk. We laten zien dat daar mensen kunnen landen en leven onder bijzondere omstandigheden. Daarin zit de waarde voor de wetenschappelijke gemeenschap. Op aarde wordt dan pas echt duidelijk wat we voor elkaar hebben gebokst.'

Wat kunnen de deelnemers verwachten?
'De atmosfeer op Mars is bijna nul. De wooneenheden moeten daarom onder druk staan, alsof ze omgeven zijn door een vacuüm. Bovendien is het er koud. De woningen moeten dus luchtdicht zijn en buiten moeten de kolonisten altijd in een ruimtepak lopen. De komende decennia zullen ze afhankelijk blijven van aardse producten zoals zonnepanelen en gloeilampen. Het verbouwen van groenten is mogelijk, dat weten we, maar onverwachte plantenziekten kunnen we niet voorspellen. Voedsel zullen ze niet kunnen meenemen vanaf de aarde. Voor de veiligheid zullen de kwekerijen verspreid moeten worden over verschillende locaties.'

Waar ligt volgens u de grens van de te kolonialiseren ruimte?
'De maan mag wat mij betreft niet onbewoond blijven rondcirkelen. We moeten daar nuttige dingen gaan doen, zoals waardevolle grondstoffen winnen en aan de achterkant van de maan sterrenkundige waarnemingen doen. Ook verder van de zon zijn vele planetoïden en manen die we kunnen ontginnen. Ik zie al een levendige ruilhandel ontstaan in water - lees: ijs - tussen planeten ver en dichtbij de zon.

'Wanneer? Lastig te voorspellen. Na de eerste maanlanding in 1969 dachten we dat we rond 2001 op de maan zouden wonen. Dat viel een beetje tegen. Buiten ons zonnestelsel blijven andere sterren en hun planeten de komende duizenden jaren volstrekt onbereikbaar. Maar bijna alle kleinere planeten, planetoïden en manen in het hele zonnestelsel kunnen spoedig worden bewoond. Mars is daarbinnen een realistische uitdaging.'

Als kind droomde u al van ruimtereizen. Dat blijkt niet minder geworden. Gaat u mee naar Mars?
'Ik droom nog steeds graag van ruimtereizen. Maar onderdeel van die droom is een ruimteschip dat kan terugkeren naar huis. Mijn familie wordt er niet blij van als dat laatste eraan ontbreekt. Bovendien ben ik niet geschikt als kolonist. Om daar te overleven moet je in allerlei zaken handig zijn, kunnen sleutelen aan machines bijvoorbeeld. Dat zit er voor mij niet in, ik heb echt twee linkerhanden.'

The Future of Space Travel, donderdag 31/1 in het Betty Asfalt Complex, Amsterdam. Aanvang 18.30 uur. Tickets 10, 20, 30 €

 
Wetenschappers sturen liever robots. Die kunnen beter observeren dan mensen, lopen niet in de weg en maken niets kapot.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden