Nina heeft het nooit gedaan

Het debacle met World Online staat niet op zichzelf. Nina Brink trekt al twaalf jaar lang een spoor van verliezen en niet nagekomen beloften....

EIND 1998 al, ruim twee jaar na de oprichting van World Online, had Nina Brink een beursgang gepland, zo zei zij in maart van dat jaar tegen het weekblad Elsevier. Waren de eerste twee jaar verliesgevend geweest? Sinds september 1997 'maken we elke maand winst'.

World Online had destijds prestigieuze aandeelhouders zoals Nederlandse Spoorwegen (NS), omroepvereniging Tros, telecombedrijf Telfort en tijdschriftuitgever Audax. Brink zei toen tweehonderd miljoen gulden nodig te hebben voor een ambitieuze buitenlandse expansie. 'De bestaande aandeelhouders doen allemaal mee', beweerde zij.

Navraag leerde dat dat niet klopte. 'Wij hebben nog niets besloten', zei Ruud Huisman namens de Tros. 'Naar de definitieve invulling wordt nog gekeken', zei Audax. 'Het plan is in ontwikkeling', zei NS.

Ruim twee jaar na deze uitspraken waren deze aandeelhouders, op NS na, al lang en breed van het toneel verdwenen, toen World Online echt naar de beurs ging. Winst maakte het bedrijf nog steeds niet. Daags vóór de beursgang meldde World Online over 1999 een verlies van tweehonderd miljoen gulden.

Dit patroon was al bekend van een eerdere onderneming van Nina. Tot twee keer toe wist zij derden in het toenmalige bedrijf te lokken. Tot twee keer toe leden die zware verliezen. Tot twee keer toe gaf Nina hen de schuld.

Vraag: hoe kan het dat de huidige investeerders in World Online, gerenommeerde partijen als de Zwitserse familie Sandoz en de Rijssense bouwondernemer Dick Wessels, zoveel geld hebben gestoken in iemand met zo'n magere ondernemersgeschiedenis?

Nina Brink is oprichter, aandeelhouder en - nog wel - de baas van de eerste echt tot de verbeelding sprekende Nederlandse internet-onderneming die naar de beurs ging: World Online. Dit verhaal gaat over Nina Brink. Maar met internet heeft het helemaal niets te maken.

Nina Aka-Vleeschdraager - zo heette ze toen nog - maakte haar eerste fortuin in 1987, op 34-jarige leeftijd. Dat jaar scheidde ze van haar man Ben Aka, met wie ze een gezamenlijke onderneming dreef, Akam genaamd. Ben moest haar uitkopen, en met de opbrengst kocht Nina het bedrijf dat later A-Line zou gaan heten. Dat deed ze samen met haar huidige echtgenoot, de tien jaar oudere Ab Brink.

Akam was een handel in computeronderdelen, A-Line een zogenoemde dozenschuiver: een leverancier van computers en aanverwante apparaten zoals printers en schijfeenheden. Zulke activiteiten, tegenwoordig gehaat om hun flinterdunne marges, leverden in de cowboy-tijd van de automatisering nog leuke winsten op. Ben en Nina Aka waren er mooi op tijd bij.

A-Line omvatte spoedig een tiental werkmaatschappijen. In 1989, een jaar na de oprichting, verkocht Nina haar troetelkind aan Willem Smit. Deze investeerder was een andere pionier van het computertijdperk, eind jaren tachtig rijk geworden met de beursgang van Datex. Smit wilde nog zo'n slag slaan.

Hij kocht links en rechts bedrijven en bracht die onder in Newtron, een computerconcern dat met hulp van de Nederlandsche Middenstandsbank (NMB) zo snel mogelijk naar de beurs moest. Dat gebeurde in oktober 1990. Aankopen bleken miskopen, ambitieuze groeiprognoses werden niet gehaald, managers liepen in rotten van drie de deur uit. Het aandeel Newtron raakte in een vrije val, en verdween in 1992 geruisloos van de beurs.

Rond die tijd schilderde Brink haar rol in dit drama af als: Nina de nuchtere in Newtron het kaartenhuis. Al die miskopen zouden zijn gedaan vóór haar komst. Haar A-Line zou de enige solide activiteit in Newtron zijn geweest. 'Je moet niet heel snel bedrijven willen kopen, maar stap voor stap gaan, kijken of de chemistry er is', zei Brink destijds tegen het zakenblad Management Team.

Smit heeft een andere herinnering. Volgens hem stak Nina zo'n acht miljoen gulden in de oprichting van A-Line. Een jaar later verkocht zij het aan Newtron voor 28 miljoen, de helft contant, de helft in aandelen Newtron.

A-Line bleek verre van solide. 'Er moest een miljoen gulden per maand bij', aldus Smit. 'In totaal zo'n 14 à 15 miljoen gulden.' Pas na lang aandringen van Nina kreeg zij de zetel in de raad van bestuur die Smit haar bij de aankoop van A-Line had beloofd.

Eind 1991 kocht Nina haar bedrijf terug van Newtron, volgens Smit voor vier miljoen gulden. Zij had nieuwe mede-investeerders gevonden in Joep en Jeroen van den Nieuwenhuyzen. Hun Begemann nam 40 procent in A-Line, Joep, Jeroen en Nina verdeelden de rest. 'Het was een gemeenschappelijke onderneming', zegt Joep van den Nieuwenhuyzen.

Waarom de broers, via Begemann actief in de industrie, deze vreemde eend in de bijt kochten, en wat er vervolgens mis ging, Joep wil er verder niets meer over kwijt. Mis ging het, dat is zeker. In 1994 brak er een conflict uit nadat A-Line een Belgisch bedrijf had gekocht dat spoedig failliet ging. Nina zei een proces te hebben aangespannen omdat Joep en Jeroen hun beloftes niet waren nagekomen. Er is helemaal geen proces en wij hebben juist als enigen geld in A-Line gestoken, reageerde Joep destijds verbluft in De Telegraaf.

VOLGENS sommigen hebben de broers Van den Nieuwenhuyzen twintig miljoen gulden op A-Line verloren. 'Dat lijkt me wat veel', reageert Jeroen. Wat is dan het bedrag? 'Ja, dat weet ik niet meer. Het is zo lang geleden.' Klopt het dat ze op A-Line hebben verloren? 'Laat ik het zo zeggen: we hebben er zeker niets op gewonnen.' Een minuut later spreekt hij van 'een debacle'.

Hoe A-Line weer uit Begemann is gevaren, blijft in nevelen gehuld. Pas eind 1998 koopt het high tech-beursfonds Copaco de naam, bezittingen en schulden van de zittende directie van A-Line. De Brinkjes en de Van den Nieuwenhuyzens bleven achter in de leeggehaalde oude A-Line-BV's.

Zij beloofden die te liquideren en uit te schrijven op het adres van A-Line in Naarden, maar lieten dat tot op heden na. Tot ergernis van Copaco's financieel directeur Wim Geraats krijgt A-Line die (nagelaten) afwikkeling daardoor nog dagelijks op zijn bord, 'compleet met bezoekjes van de deurwaarder'.

Veel plezier heeft Copaco nog niet beleefd aan de overname van A-Line, zo blijkt uit het jaarverslag over 1999. 'De integratie van de acquisities verliep moeizamer dan verwacht.' De omzet steeg, maar de winst 'bleef teleurstellend achter'.

Eén ding heeft Copaco goed gedaan: het heeft nog geen cent betaald. A-Line is overgenomen via een zogenoemde earn out-constructie. De verkopers krijgen hun geld op basis van de netto winst van A-Line over 1999 en de beurskoers en koers-winstverhouding van Copaco in juni van dit jaar. Gezien de resultaten van A-Line vorig jaar stelt Copaco dat earn out-betalingen voorlopig 'waarschijnlijk niet aan de orde zullen zijn'.

Voor microfoon en camera toont Nina Brink graag haar zachte kanten. Het gezeul met haar dochter rond de beursgang van World Online. 'Anders zie ik haar zo weinig.' Hoe ze af en toe in huilen uitbarst, en hoe fijn haar omgeving dat vindt, juist ook het dominante geslacht in het bedrijfsleven. 'Ik vind het prettig om met mannen samen te werken.' Hoe ze het haat om de Iron Lady te worden genoemd. 'Ik ben helemaal geen ijzeren dame. Ik ben een heel gevoelig mens.'

De harde cijfers schuift ze het liefst anderen in de schoenen: Willem Smit, of de broers Van den Nieuwenhuyzen. Maar hoe groter haar verliezen, hoe hoger Nina stijgt in de besloten wereld van de zinloos rijken. Blijkbaar heeft zij een feilloze neus voor hun zucht om als investeerder steeds op de eerste rij te zitten.

De leugentjes over de winstgevendheid, de niet ingeloste beloften, de aanhoudende verliezen: Tros en Audax verlieten World Online. Zo niet de jongens met de stalen zenuwen zoals Dick Wessels en de Zwitserse farmacie-familie Sandoz. De cijfers laten zien waarom. Sandoz kocht zijn belang in World Online voor zeshonderd miljoen gulden, lang voordat de kleine belegger een aandeeltje op de beurs kon bemachtigen.

Die particulier verbijt zich, nu de beurswaarde van World Online sinds de introductie vrijwel is gehalveerd.

Sandoz stond met de slotkoers van vrijdag, 23,35 euro, nog steeds op winst: zo'n vijf miljard gulden om precies te zijn. Dat verandert pas wanneer de koers daalt tot onder de 2,54 euro, nauwelijks meer dan een tiende van de huidige waarde.

Natuurlijk vinden ook deze financiers nu dat Nina weg moet. Nina kan weg: voor hen heeft ze haar werk gedaan. Voor zichzelf ook. Het was geen koketterie, haar breed geëtaleerde ergernis over het verplichte media-circus rond de beursgang van World Online - a nuisance, in haar eigen néerlanglais.

Al die interviews en tv-optredens dienden een belang waaraan Nina geen boodschap meer had. Haar ambitie was vervuld met de versluierde verkoop van haar eigen aandelen in december. 'Ze wilde per se miljardair worden', gelooft Willem Smit. 'Dat is haar drijfveer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden