Nijmeegs acupunctuur-onderzoek 'zo lek als een mandje'

Waslijst aan kritiek op werkwijze van promovenda

Een promotie-onderzoek van de Radboud Universiteit naar acupunctuur als aanvullende therapie is zo lek als een mandje. Dit schrijft de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) in een brief aan de rector magnificus van de Radboud Universiteit. Ook twee niet-betrokken hoogleraren in de psychologie en psychiatrie noemen de studie desgevraagd 'zwak, zo niet belabberd' en 'methodologisch volstrekt onvoldoende'.

Een vrouw ondergaat acupunctuur. Foto anp

Op 26 november hoopt de psychologe Peggy Bosch te promoveren op een studie naar de effecten van acupunctuur op depressie, schizofrenie en slaapproblemen. Ze concludeert dat acupunctuur een positief effect heeft op slaap en daardoor ook op de stemming bij een chronische depressie. De VtdK vindt het een slechte en 'overbodige' studie. 'Omdat er al bakken aan bewijs is dat acupunctuur nooit meer doet dan een placebo', aldus secretaris Frits van Dam van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.

Voor haar promotie onderzocht Bosch onder meer het effect van drie maanden lang een keer per week acupunctuur op de subjectieve slaapbeleving en stemming van eerst 32 en later 80 patiënten met chronische schizofrenie en depressie. 'De trials zijn te klein, slecht beschreven en er vallen te veel proefpersonen uit om een betekenisvolle analyse toe te laten', vindt hoogleraar psychiatrie Jim van Os van de Universiteit van Maastricht. In de tweede trial vielen er van de 40 patiënten in de controlegroep 29 uit. Bovendien zijn de analyses niet correct uitgevoerd, voegt hoogleraar psychologie van de VU Pim Cuijpers daaraan toe.

Kritiek is er ook op het overzicht dat Bosch in deze promotie geeft van bestaande studies naar acupunctuur bij psychische aandoeningen. Op basis van dit overzicht concludeert de promovenda dat acupunctuur de levenskwaliteit verhoogt van patiënten met depressie en, in mindere mate, schizofrenie. Die conclusie is gebaseerd op drijfzand, vindt Cuijpers, omdat Bosch al het goede en slechte onderzoek bij elkaar telt en niet heeft geselecteerd op kwaliteit. 'Een beginnersfout. Als je niet naar kwaliteit kijkt, kun je geen conclusies trekken.'

Legitieme onderzoeksvraag

De Vereniging tegen de Kwakzalverij heeft de Radboud Universiteit een brief van zes kantjes gestuurd met methodologische bezwaren. De promovenda levert volgens de VtdK geen bewijs dat eventuele verbeteringen in slaap en stemming blijvend zijn en een relatie hebben met de acupunctuur.

De promotor van Bosch, Ton Coenen, beaamt dat de onderzoekspopulaties klein zijn. 'Het is altijd lastig om patiënten te vinden om aan dergelijke studies deel te nemen.' De grote uitval van proefpersonen valt de promovenda niet aan te rekenen, meent hij. De kritiek op het overzicht vindt hij 'opgeblazen'. Coenen is verbaasd dat een studie naar alternatieve geneeswijzen nog zoveel stof doet opwaaien. 'Ik dacht dat die tijd voorbij was.'

De kritische hoogleraren benadrukken dat ze de onderzoeksvraag legitiem vinden. 'Acupunctuur is een populaire, aanvullende behandeling. Het is goed om te weten hoe effectief dat is', aldus Cuijpers. Van Os vindt het jammer dat de VtdK zijn pijlen alleen richt op dissertaties over alternatieve geneeswijzen. 'Er zijn meer zwakke proefschriften; daarover hoor je ze niet.'

Meer over