Wetenschap Nieuwe techniek vingerafdrukken

Nieuwe technieken kunnen aantonen hoe oud gevonden vingerafdrukken zijn

Weer een smoesje voor criminelen minder. Door vingerafdrukken chemisch te analyseren, blijkt het mogelijk ruwweg te bepalen hoe lang geleden ze werden gemaakt. Dat kan ooit van pas komen bij misdrijven waarbij een verdachte zijn vingerafdrukken verklaart door te zeggen dat hij weliswaar op de plek van het misdrijf was, maar máánden geleden.

Een vingerafdruk. Beeld COLOURBOX

Een vingerafdruk is in feite een vettige plak vuil, zweet en eiwitten afkomstig van de huid. Samen met collega’s van de TU Delft en de Universiteit van Wageningen wist Marcel de Puit van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) in die plak vijf eiwitten aan te wijzen die gedurende de eerste weken in concentratie veranderen, omdat ze vervallen of juist worden gevormd. Vier vezeleiwitten uit de huid (‘keratines’) en één antimicrobieel eiwit dat van nature in zweet zit, blijken zodoende veelbelovende graadmeters om de ouderdom van een vingerafdruk te bepalen, schrijft het team in vakblad Scientific Reports.

Klaar voor de praktijk is de test nog niet, zegt De Puit: ‘We laten zien dat het kán. Een principebewijs.’ Mocht alles meezitten, dan zou dat ‘binnen een jaar’ een werkbare methode kunnen opleveren, denkt hij. Bij het NFI loopt het onderzoek volgende maand overigens formeel af.

Goed testen

In het AMC werkt Annemieke van Dam aan een andere methode, waarbij ze vingerafdrukken beschijnt met ultraviolet licht. Omdat de eiwitten in het vingerspoor langzaam uit elkaar vallen, verschiet een vingerafdruk langzaam van kleur. ‘Ik denk dat we daardoor straks kunnen zeggen: deze afdruk is vers, deze is oud’, vertelt ze. Voor toepassing denkt Van Dam eerder aan een termijn van een jaar of vijf. ‘Dit soort methodes moet je eerst zeer goed testen. Het kan uiteindelijk toch het verschil uitmaken of iemand wel of niet achter de tralies komt.’

De verschillende technieken kunnen elkaar aanvullen, denkt Van Dam. ‘Het vernieuwende van de publicatie van De Puit is dat ze een methode beschrijven om eiwitten uit een vingerspoor te halen. Dat legt de basis voor de toekomst.’

Vingerafdrukken op een tafel. Beeld AFP

De Puit denkt dan ook dat er meer uit de vingereiwitten valt af te lezen. Zoals of de eigenaar drugs of medicijnen gebruikt, bepaalde voedselgewoontes heeft en of een vingerspoor echt wel afkomstig is van de huid. Hij verwijst naar de strafzaak tegen de Amerikaan Steven Avery, bekend van de documentaireserie Making a Murderer, waarbij het onder meer draait om dna op het hendeltje van een motorkap. ‘Aan de hand van de eiwitten moet je kunnen achterhalen of zo’n spoor echt wel van Avery’s huid komt, of dat iemand wat van zijn wangslijmvlies op dat palletje heeft gesmeerd.’

Eerdere resultaten kwijt

Vier jaar geleden toonde De Puits groep ook al aan dat de veroudering van vingerafdrukken is te meten, toen aan de hand van cholesterol en de olieachtige stof squaleen in het vingerspoor. Maar De Puit moest die ontdekking formeel intrekken, toen bleek dat zijn ruwe meetresultaten kwijt waren geraakt. ‘Een ontzettend pijnlijke situatie’, zegt De Puit. ‘Maar het voordeel is dat we het nu op een andere, meer gedegen manier kunnen aanpakken.’

Bij hoeveel zaken het eiwitlezen van pas zou komen, kan De Puit niet zeggen. ‘Ik ken genoeg voorbeelden van zaken waarbij we er baat bij zouden hebben. En de ervaring leert dat de vraag toeneemt als een methode eenmaal praktijk is.’

Overigens kunnen forensische experts al wel dna uit vingersporen halen, en zaken zoals cocaïneresten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.