Nieuwe spelling doet haar intrede bij Groot Dictee

De liefhebbers van de jaarlijkse marteling die Het Groot Dictee der Nederlandse Taal heet, zullen het dit jaar extra moeilijk krijgen....

Van onze verslaggever

Han van Gessel

AMSTERDAM

Het dictee wordt uitgezonden op dinsdagavond 17 december, van 20.20 tot 21.54 uur op Nederland 3. Daaraan gaat vooraf een speciaal programma van Het Klokhuis over de nieuwe spelling. De opnamen van het dictee vinden plaats op zaterdag 14 december in het gebouw van de Eerste Kamer in Den Haag. De organisatie is in handen van de NPS, in samenwerking met de Volkskrant in Nederland en De Standaard in Vlaanderen.

De nieuwe spellingregels gelden ook voor de voorronde van het dictee, die vandaag gelijktijdig in de Volkskrant (zie hieronder) en De Standaard wordt gehouden. De belangrijkste nieuwigheid is dat in vergelijking met het oude Groene Boekje voortaan slechts één spellingwijze juist is; er is een einde gemaakt aan het onderscheid tussen een 'voorkeurspelling' en een 'toegelaten spelling'. In vrijwel alle gevallen is de voorkeurspelling uit de oude regeling verheven tot officiële spelling.

Deze nieuwe regeling is in het voordeel van de Nederlanders. In Nederland is het al jaren gangbare praktijk dat de voorkeurspelling als juiste spelling wordt aangehouden. Dit is bijvoorbeeld van belang bij alle woorden waar de c/k-kwestie in het geding is, zoals vakantie of complicatie. De Vlamingen, die gewend waren meer van de toegelaten spelling gebruik te maken, moeten in veel gevallen overschakelen op een nieuwe spellingwijze. In 39 gevallen is de voorkeurspelling niet overgenomen; hiertoe behoren veel gebruikte woorden als insect, product en publicatie.

Als norm voor Het Groot Dictee der Nederlandse Taal én de voorronde geldt de spelling in de nieuwe Woordenlijst Nederlandse taal, het Groene Boekje, uit 1995, met inbegrip van de regels die vermeld staan in de Leidraad in het begin van het Groene Boekje. Voor woorden die niet in het Groene Boekje staan, geldt als norm de spelling in Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, twaalfde druk in de nieuwe spelling, eveneens uit 1995. Hiernaast staat een overzicht van de belangrijkste spelregels; wie die goed bestudeert, komt een heel eind.

De vorige editie van Het Groot Dictee, toen het strandplezier het hoofdonderwerp was ('Uitzicht op zee'), was een eclatant succes. De televisie-uitzending trok meer dan een miljoen kijkers, terwijl op tal van plaatsen speciale meeschrijf-bijeenkomsten waren georganiseerd. In de Eerste Kamer bleken de Vlamingen heer en meester: van de beste tien deelnemers waren zes afkomstig uit Vlaanderen, allen met minder dan tien fouten. Winnaar werd de Vlaamse leraar Latijn Diederik van Collie met twee fouten. Het gemiddelde aantal fouten bedroeg 23.

Traditiegetrouw is de presentatie van het dictee ook dit jaar in handen van Philip Freriks. Net als vorig jaar bestaat de jury uit: Hella Haasse (voorzitter), de Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts, prof. P. van Sterkenburg, hoogleraar lexicologie aan de Rijksuniversiteit Leiden en mede-samensteller van het nieuwe Groene Boekje, en prof. Th. Janssen, hoogleraar taalkunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Aan het dictee in de Eerste Kamer doen zestig deelnemers mee, veertig Nederlanders en twintig Vlamingen. Dertig van hen (twintig Nederlanders en tien Vlamingen) worden geselecteerd uit het legioen 'bekende' Nederlanders en Vlamingen.

Aan Nederlandse zijde hebben onder anderen hun medewerking toegezegd: staatssecretaris Aad Nuis, commissaris van de koningin in Drenthe Relus ter Beek, atlete Stella Jongmans, roeier Nico Rienks, kamerlid Maarten van Traa, actrice Adèle Bloemendaal, tv-presentatrice Hanneke Groenteman, acteur Huub Stapel nieuwslezeres Sacha den Boer en tv-presentatrice Daphne Deckers. Uit Vlaanderen komen onder anderen oud-filmcriticus Jo Röpcke, auteur Benno Barnard, actrice Els de Schepper en nieuwslezer Paul D'Hoore.

Naast deze 'prominenten' worden dertig deelnemers (twintig Nederlanders en tien Vlamingen) geselecteerd uit de beste inzendingen bij de voorronde. Bij de selectie wordt rekening gehouden met een evenwichtige verdeling van de deelnemers naar regio, man/vrouw en leeftijd.

Wie mee wil dingen naar een van de deelnemersplaatsen in de Eerste Kamer, moet beide onderstaande spellingtoetsen maken, de bon invullen en het geheel vervolgens in een gefrankeerde envelop sturen naar: de Volkskrant t.a.v. Het Groot Dictee der Nederlandse Taal, postbus 777, 1000 AT Amsterdam. De inzendingen moeten uiterlijk donderdag 28 november om 17.00 uur binnen zijn. De uitslag van de voorronde wordt gepubliceerd in de Volkskrant van zaterdag 7 december.

Het is natuurlijk mogelijk de opgaven te maken met behulp van alle beschikbare woordenboeken, maar dat is uiteraard niet de bedoeling. De aardigheid is juist de opgaven geheel op eigen kracht te maken, zoals dat ook zal moeten gebeuren in het uur van de waarheid in de Eerste Kamer. Dan liggen er ook geen woordenboeken binnen handbereik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden