Nieuwe inzichten in onderzoek naar de oriëntatie van verre sterrenstelsels

Verre sterrenstelsels zijn niet willekeurig georiënteerd. Ze hebben vaak dezelfde stand in de ruimte, ook al staan ze op onderlinge afstanden van ruim één miljard lichtjaar.

null Beeld epa
Beeld epa

De verrassende ontdekking werpt mogelijk nieuw licht op de evolutie van het heelal en het ontstaan van sterrenstelsels zoals onze eigen Melkweg.

Kort na de oerknal was materie niet gelijkmatig verdeeld in het heelal. Er was sprake van een draderige, driedimensionale groteschaalstructuur, opgebouwd uit langgerekte slierten. Onder invloed van de zwaartekracht klonterde het gas in die slierten samen tot sterrenstelsels.

Tekortkomingen in de bestaande modellen

Computersimulaties lieten eerder al zien dat stelsels op kleine onderlinge afstanden dan dezelfde oriëntatie zouden vertonen. Dat blijkt nu dus ook op een veel grotere schaal het geval te zijn. Kennelijk ontbreekt er nog het een en ander aan de bestaande modellen.

De ontdekking is gedaan door een team van voornamelijk Belgische astronomen onder leiding van Damien Hutsemékers van de Universiteit van Luik. Met de Europese Very Large Telescope in Chili onderzochten zij 93 verre quasars - sterrenstelsels met extreem heldere kernen. Uit polarisatiemetingen kon voor negentien quasars vrij nauwkeurig de oriëntatie van de draaiingsas worden afgeleid.

Toeval?

De onderzochte quasars bevinden zich in vier afzonderlijke langgerekte slierten van meer dan één miljard lichtjaar lang. In elk van de vier slierten blijken de draaiingsassen van de quasars ongeveer in dezelfde richting te wijzen. Bovendien is die richting steeds evenwijdig aan de richting van de sliert waarvan ze deel uitmaken.

De kans dat de gevonden 'uitlijning' op toeval berust, is kleiner dan 1 procent, schrijven de astronomen in het Europese vakblad Astronomy & Astrophysics. Het is nu aan theoretici om met een bevredigende verklaring voor het gevonden effect te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden