Nieuws

Nieuw advies Gezondheidsraad komt waarschijnlijk te laat om vijftigers nog met AstraZeneca te kunnen vaccineren

Het advies van de Gezondheidsraad over de toediening van het vaccin van AstraZeneca aan vijftigers, dreigt te laat te komen om die keuze nog te kunnen maken. De Gezondheidsraad zegt dit advies op zijn vroegst eind mei klaar te hebben. Maar tegen die tijd zijn naar verwachting zowat alle vijftigers al uitgenodigd voor hun vaccinatie.

De vaccinatiecampagne van Nederland is inmiddels flink op stoom. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De vaccinatiecampagne van Nederland is inmiddels flink op stoom.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Op 26 april had demissionair minister Hugo de Jonge om een nieuw leeftijdsadvies voor het vaccin gevraagd. Vanwege zeer zeldzame, maar ernstige bijwerkingen had de Gezondheidsraad eerder geadviseerd het vaccin van AstraZeneca alleen toe te dienen aan personen boven de 60 jaar. Personen jonger dan 60 jaar krijgen nu in de GGD-vaccinatiestraten het vaccin van Pfizer of Moderna toegediend.

Voor het gevraagde nieuwe advies wil de Gezondheidsraad nog de uitkomst van enkele onderzoeken afwachten. ‘De commissie is aan de slag, maar is gewoon nog niet klaar’, zegt een woordvoerder van de Gezondheidsraad. Dat de vaccinatiecampagne inmiddels op stoom is, speelt volgens de woordvoerder geen rol in het tempo van dit proces. ‘We zijn een wetenschappelijk instituut. Als we klaar zijn, zijn we klaar.’

Ondertussen nodigt het RIVM de vijftigers versneld uit voor vaccinatie. Vanaf maandagavond kunnen ook personen geboren in 1965 (55 of 56 jaar oud) een afspraak maken. Bijna elke twee dagen wordt een jaar bij het geboortejaar opgeteld.

‘De minister wacht het advies van de Gezondheidsraad af, en neemt dan zo snel mogelijk een besluit over een mogelijk nieuwe leeftijdsgrens voor het vaccin van AstraZeneca’, zegt de woordvoerder van demissionair minister De Jonge. Dat het dan mogelijk al te laat is voor een keuze dit vaccin ook te gebruiken voor het inenten van vijftigers, daarop wil zij niet vooruitlopen.

Verhoogd risico op zeldzame bijwerkingen

De planning is dat alle personen van in de vijftig voor het eind van de maand zijn uitgenodigd om een vaccinatieafspraak te maken. Dat gaat nu iets sneller, omdat minder personen met een medische indicatie zich melden dan verwacht in de prikstraten van de GGD. Van de 1,5 miljoen uitgenodigde personen die in aanmerking komen voor een griepprik, heeft nog niet de helft een vaccinatieafspraak gemaakt.

Het vaccin van AstraZeneca boette flink in aan populariteit toen een zeldzame maar ernstige bijwerking ervan aan het licht kwam: trombose in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes. In Nederland zijn tot nog toe vijftien personen hierdoor getroffen, twaalf vrouwen en drie mannen tussen de 23 en 66 jaar oud, meldt het bijwerkingencentrum Lareb.

Omdat vooral jongere personen werden getroffen, besloot demissionair minister De Jonge op 8 april na advies van de Gezondheidsraad dat alleen personen boven de 60 jaar met AstraZeneca mochten worden ingeënt. Maar uit een nadere risico-analyse van het Europees Geneesmiddelenbureau EMA blijkt volgens de minister dat het omslagpunt voor het verhoogde risico op die bijwerkingen mogelijk lager ligt dan 60 jaar. In die EMA-grafieken lijkt het risico daarop in de leeftijdscategorie 50 tot en met 59 jaar nauwelijks groter dan bij de leeftijdsgroep 60 tot 69 jaar.

Angst en onrust door ‘zwabberbeleid’

Het zou de demissionaire minister goed uitkomen als de leeftijdsgrens voor het vaccin van AstraZeneca wordt verruimd. Mocht de Gezondheidsraad adviseren dat dit vaccin toch niet mag worden toegepast onder de 60 jaar, dan zal een deel van de toekomstige leveringen ervan niet meer gebruikt kunnen worden. Bijna alle 60-plussers zijn inmiddels uitgenodigd voor vaccinatie. Alleen in Noord-Holland en Gelderland zijn huisartsen nog bezig met het toedienen van de eerste prik aan personen tussen de 60 en 65 jaar oud. Deze leeftijdsgroep wordt door de huisartsen ingeënt met het vaccin van AstraZeneca.

Door alle negatieve publiciteit en het wisselende beleid heeft het vertrouwen in het vaccin van AstraZeneca een flinke deuk opgelopen. Veel huisartsen zeggen dat dit ‘zwabberbeleid’ hun patiënten extra angstig en onrustig heeft gemaakt, waardoor zij met vaccins bleven zitten.

Wat bovendien niet meewerkt is dat veel Europese landen hun eigen interpretatie geven aan het advies van het EMA. Het EMA adviseerde om vooral door te gaan met het vaccineren met AstraZeneca, omdat de voordelen volgens dit instituut opwegen tegen de nadelen. Sommige landen willen helemaal stoppen met toepassing van dit vaccin, terwijl andere landen het juist voor alle leeftijdsgroepen inzetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden