interview Natasja de Groot

Nieuw aanknopingspunt voor behandeling hartritmestoornis

Een eiwittekort in de hartcellen speelt een cruciale rol bij een hartritmestoornis, zegt cardioloog-elektrofysioloog Natasja de Groot. Betekent dit een doorbraak in het onderzoek naar de behandeling van hartritmestoornissen? 

Onderzoekskamer voor hartritmestoornissen. Beeld Science Photo Library

Meer dan 200 duizend Nederlanders hebben last van de meest voorkomende soort hartritmestoornis: boezemfibrilleren, waarbij het hart snel en onregelmatig slaat. Bij deze stoornis wordt het bloed niet goed rondgepompt en is de kans op een beroerte vijf keer groter dan zonder de stoornis. Het doel van De Groot, werkzaam bij het Thoraxcentrum van het Erasmus MC in Rotterdam, is om de oorzaken van hartritmestoornissen beter in kaart te brengen en er zo een nieuwe therapie voor te ontwikkelen. 

Dat doet ze samen met ingenieurs en biologen in het onderzoeksprogramma van Medical Delta, een samenwerking tussen verschillende universiteiten en hogescholen in Zuid-Holland. ‘Als we weten welk mechanisme een hartritmestoornis veroorzaakt, kunnen we een specifieke behandeling vinden voor elke patiënt, en daarmee effectiever behandelen’, aldus De Groot, die aanstaande vrijdag haar oratie houdt.

Hoe begint een hartritmestoornis?

‘Dat weten we niet precies. Er zijn wel een aantal risicofactoren waardoor je een hogere kans hebt om de stoornis te krijgen, bijvoorbeeld overgewicht of een hoge bloeddruk. We weten ook dat een hartslag wordt opgewekt door elektrische signalen, en dat die in een gezond hart in een gelijkmatig patroon door het weefsel bewegen. Wanneer het weefsel beschadigd raakt, worden die patronen complexer en zelfs chaotisch, tot ze uiteindelijk hartritmestoornissen veroorzaken. Maar het mechanisme waardoor dat precies gebeurt, kennen we niet.’

Hoe wordt een hartritmestoornis nu behandeld?

‘Voor boezemfibrillatie is een therapie: ablatie, waarbij er kleine littekens worden gemaakt op de plek waar de ritmestoornis ontstaat, zodat de prikkels vanaf die plek geblokkeerd worden. In die therapie wordt veel tijd en geld geïnvesteerd, maar voor een grote groep patiënten werkt deze nog steeds niet. Het is tijdrovend om van deze complexe stoornis het mechanisme te begrijpen.’

Hoe valt het ontstaan van hartritmestoornissen te ontrafelen?

‘Ik doe onderzoek bij mensen die een openhartoperatie ondergaan. Als de borstkas open ligt, leggen we elektroden op het hart die 1 à 2 millimeter van elkaar af zitten. Door dat flexibele laagje van elektroden om het hart heen te vouwen, kunnen we het hele hart in kaart brengen en zeker weten dat we signalen goed opvangen. Tussen die patiënten zitten ook mensen die geen hartritmestoornissen hebben, zodat we een vergelijking kunnen maken van welke signalen ‘normaal’ zijn, en welke abnormaal. 

Natasja de Groot, cardioloog-elektrofysioloog. Beeld Erasmus MC

‘De eigenschappen van een hart met een hartritmestoornis zijn vervolgens in stadia in te delen. Dat is belangrijk, want net als bijvoorbeeld bij kanker, is de stoornis progressief en zou je in een vergevorderd stadium voor een andere therapie kiezen dan als je in een beginfase zit. En wanneer het mechanisme en stadium precies bekend zijn, zowel op elektrisch niveau als moleculair niveau, kunnen we aangrijpingspunten vinden voor nieuwe therapieën.’

Is er al hoop voor zo’n nieuwe therapie?

‘Ja, en dat was voor ons een verrassende bevinding. We zagen dat het hart van mensen met boezemfibrillatie niet activeert als een elektrische golf door een ruimte van het hart gaat: de buiten- en binnenlaag van het hart bleken helemaal los van elkaar te liggen. De buitenste laag wordt door golven geactiveerd van links naar rechts, de binnenste laag van golven van onder naar boven. 

‘Biologen hebben er ook naar gekeken en het blijkt dat de hartcellen niet meer goed functioneren door bepaalde eiwittekorten. Dit was een aangrijpingspunt om te beginnen met studies naar het effect van aanvullen van die eiwitten, waardoor we hopelijk kunnen voorkomen dat iemand een progressieve hartritmestoornis krijgt. Inmiddels zijn we in het Erasmus MC begonnen met een eerste test waarin we medicijnen uitproberen die eiwitten in het bloed kunnen verhogen.’

MEER OVER HARTRITMESTOORNISSEN

Anders dan gedacht, verstoort koffiedrinken je hartritme niet, ontdekten Zweedse wetenschappers in een grootschalige studie.

Stress? Nee, daar had zijn hartritmestoornis niets mee te maken, kreeg huisarts Sjoerd Zwart te horen van zijn cardioloog. Toch wijst steeds meer op het tegendeel. 

De eerste 48 uur afwachten in plaats van direct ingrijpen is bij boezemfibrilleren net zo veilig en effectief, stellen Nederlandse onderzoekers. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden