Niet goed, geld terug bij duur medicijn tegen kanker

Farmaceutische bedrijven gaan een aantal nieuwe, dure geneesmiddelen tegen kanker grotendeels zelf betalen als de medicijnen niet werken. De prijsafspraken zijn een reactie op de groeiende kritiek op de fabrikanten over de extreem dure kankergeneesmiddelen.

Een MRI-scanner in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam. Beeld anp

Geneesmiddelen zijn vaak niet even effectief bij alle patiënten. Als een middel erg duur is, zoals bij nieuwe kankermedicijnen het geval is, worden dus onnodig hoge kosten gemaakt. Artsen gaan bijhouden hoe het kankerpatiënten vergaat en als het medicijn niet werkt, krijgen zij de kosten voor een groot deel terug. 'Het is een nieuwe trend onder fabrikanten', zegt Paul Korte, bestuurslid van koepelorganisatie Nefarma. 'Iedereen denkt erover na.'

In 2016 stijgen de kosten van nieuwe kankermedicijnen met 300 miljoen euro. Ziekenhuizen kunnen dat niet meer opbrengen, bleek vorige week uit een rapport van KWF Kankerbestrijding. Dat dwingt fabrikanten wel mee te denken over een prijsverlaging, zegt Carin Uyl-de Groot, hoogleraar evaluatie van de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit, want als er straks geen geld meer is voor kankermedicatie, dreigt alsnog omzetderving.

Eigenbelang

Natuurlijk is deels sprake van eigenbelang van de farmaceutische industrie, zegt ook internist-oncoloog Koos van der Hoeven, voorzitter van de werkgroep van KWF Kankerbestrijding. Als artsen een middel niet voorschrijven omdat hun ziekenhuis dat niet kan betalen, worden ze met de nieuwe financiering mogelijk over de streep getrokken. Toch juicht hij de plannen toe. 'Zolang er geen andere opties zijn om de kosten terug te dringen, zijn deze ideeën de moeite waard.'

Internationaal komt er steeds meer belangstelling voor de niet-goed-geld-terugaanpak. Het Amerikaanse Express Scripts, een van de grootste inkopers van medicijnen, maakte onlangs bekend dat het afspraken gaat maken met fabrikanten van kankermedicijnen om alleen te betalen als hun middel aanslaat.

Overeenkomst

In Nederland hebben fabrikanten met artsen en zorgverzekeraars al een overeenkomst gesloten over een medicijn tegen borstkanker en tegen beenmergkanker. Over een middel tegen leukemie wordt onderhandeld. Ook voor twee andere geneesmiddelen tegen borstkanker komt de nieuwe financiering in zicht. De fabrikanten denken ook na over andere prijsafspraken. Zo is voor twee kankermedicijnen vooraf een behandelduur afgesproken. Gebruikt de patiënt het middel langer, dan wordt het gratis.

Drie jaar geleden sloot minister Schippers (Volksgezondheid) voor het eerst een no-cure-no-pay-overeenkomst met de fabrikant van een duur middel tegen ernstige astma. Dat middel bleek later bij een kwart van de patiënten niet aan te slaan. Ziekenhuizen kregen het bedrag voor die groep terug.

Miljoenen tekort

Vaak zijn nieuwe kankergeneesmiddelen bestemd voor een kleine groep patiënten met een specifieke mutatie in hun tumorcellen. Ze zijn getest bij jonge en redelijk fitte patiënten, verduidelijkt hoogleraar Jan Cornelissen, hematoloog in het Erasmus MC. 'Of die middelen ook werken bij ouderen of bij mensen die nog een andere aandoening hebben, is onbekend.' Hovon, de beroepsgroep van hematologen, gaat met het Integraal Kankercentrum Nederland patiënten volgen die nieuwe medicijnen krijgen. 'Dan weten we wat een middel in de praktijk waard is.'

Zelfs als de kosten van kankergeneesmiddelen fors omlaag gaan, is het probleem voor ziekenhuizen en patiënten niet voorbij, waarschuwt Cornelissen. 'Dan komen we nog miljoenen te kort.' Minister Schippers moet garanderen dat elke patiënt de aanbevolen medicijnen krijgt in de ziekenhuizen waar expertise aanwezig is, vindt hij. 'Dat kan alleen als we die dure middelen apart afrekenen. Anders moeten ziekenhuizen pijnlijke keuzes maken, tussen een kankerbehandeling of de aanstelling van een aantal verpleegkundigen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden