Niemand zag deze 'killer-asteroid' aankomen

De 600 meter grote komeet Spooky werd laat gedetecteerd en schoot onlangs - op kosmische schaal - rakelings langs de aarde. Kunnen we dit soort projectielen eerder spotten?

'Spooky' in beeld.Beeld NASA

Het waarschuwingssysteem dat kometen op ramkoers moet spotten heeft nog gaten in de dekking. Dat bewijst Spooky, het kosmische projectiel dat op 31 oktober 'rakelings' langs de aarde vloog en ook nog eens een flink formaat bleek te hebben.

Radarmetingen wijzen uit dat het donkere hemellichaam er - heel toepasselijk - uitziet als een doodshoofd, en dat het liefst 600 meter groot is. Bij een inslag zou een gebied zo groot als Frankrijk van de kaart zijn gevaagd en waren er miljoenen slachtoffers te betreuren geweest. Maar het meest verontrustend is misschien nog wel dat niemand het gevaarte zag aankomen: Spooky werd pas drie weken voor zijn Halloween-scheervlucht ontdekt.

Sterrenkundigen speuren al tientallen jaren de hemel af op zoek naar potentiële killer-asteroids. Maar, zegt meteorietendeskundige Marco Langbroek van Naturalis in Leiden, 'het blijkt maar weer dat er uit onverwachte hoeken toch nog steeds vrij grote objecten kunnen opduiken.'

'Gat in de dekking'

2015 TB145, zoals Spooky officieel heet, beweegt in een langgerekte baan die een grote hoek maakt met de baan van de aarde. Het grootste deel van de tijd is hij alleen vanaf het zuidelijk halfrond zichtbaar en juist daar zit er volgens Langbroek een 'gat in de dekking'.

Nadat Spooky op 10 oktober was gespot door de PanSTARRS-telescoop op de Haleakala-vulkaan op Maui, Hawaii, bleek vrijwel direct dat hij op een veilige afstand van 486.000 kilometer langs de aarde zou scheren - wat astronomisch gezien trouwens nog steeds als een near miss geldt. Zo'n groot object op zo'n kleine afstand komt volgens Langbroek ongeveer eens in de tien jaar voor. Waarschijnlijk betreft het een dode of 'slapende' komeet; een poreus, koolstofrijk hemellichaam waaruit ijs en andere vluchtige bestanddelen zijn verdampt. Veel andere 'aardscheerders' zijn rotsachtige planetoïden, die vaak een minder extreme baan om de zon beschrijven en daardoor gemakkelijker te vinden zijn. Hoeveel slapende kometen er door het zonnestelsel scheren, is eigenlijk niet goed bekend, aldus Langbroek.

Large Synoptic Survey Telescope

Elke maand worden er wel een paar aardscheerders gevonden die de aarde tot op enkele honderdduizenden kilometers naderen, maar in verreweg de meeste gevallen gaat het om veel kleinere projectielen, die ook bij een botsing weinig schade zouden aanrichten. Maar het kan dus zomaar een keer gebeuren dat er een tweede Spooky wordt gevonden die echt op een ontmoeting met onze planeet afstevent. In zo'n geval kun je hooguit proberen het inslaggebied te evacueren.

Een Australisch zoekprogramma is enkele jaren geleden stopgezet wegens geldgebrek. Nu zijn er op het zuidelijk halfrond weer enkele kleinere programma's actief, maar het wachten is op de Large Synoptic Survey Telescope (LSST) in Noord-Chili, die begin jaren twintig operationeel moet zijn. Met de LSST wordt de gehele zichtbare sterrenhemel een paar keer per week zorgvuldig gescand.

Er zijn ook astronomen die het belang van die zoekacties relativeren. Volgens de Frans-Chileense sterrenkundige Alain Maury veroorzaken kleine objecten zoals het rotsblok dat in 2013 boven de Russische stad Tsjeljabinsk explodeerde, verhoudingsgewijs weinig schade en kun je tegen de grote, zoals Spooky, toch niets uitrichten.

De Pan-Starrs-telescoop op Hawaï.

NASA video over de detectie van komeet 'Spooky'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden