Nergens op de wereld zo veel plasticafval aangespoeld als op dit onbewoonde eiland

Flessen, aanstekers, tandenborstels, veiligheidshelmen, speelgoedsoldaatjes, dominostenen en nog veel meer. Wetenschappers stonden versteld van de hoeveelheid plastic die ze vonden op de kust van een onbewoond en afgelegen eilandje in de Stille Oceaan. Volgens hen is nog nooit ergens ter wereld zoveel plasticafval per vierkante meter gerapporteerd.

Meters strand van het eiland Henderson zijn vervuild door plastic. In 1988 werd het eiland op de werelderfgoedlijst geplaatst.Beeld EPA

De vervuiling werd aangetroffen op Henderson, een Brits atol halverwege tussen Australië en Zuid-Amerika. Op de stranden van het eilandje - zo'n 10 bij 5 kilometer - vonden onderzoekers naar schatting 38 miljoen stukken plastic, groot, klein en heel klein. Samen bijna 18 ton. Een vuilnisbelt die nog dagelijks uitdijt.

Henderson is een stortplaats geworden door zijn ligging - aan de rand van een ronddraaiende oceaanstroming, een gyre. In dergelijke cirkelvormige stromingen verzamelt zich afval dat via rivieren en vanaf het land in de oceanen terechtkomt. Gedurende decennia heeft plastic dat 'gevangen' zat in de gyre zich opgehoopt op de stranden van Henderson. De Australische onderzoeker Jennifer Lavers vond speelgoedpoppetjes die ze nog kende uit de jaren tachtig. Ruim twee derde van het afval lag onder een laag zand.

Tekst gaat verder na de foto.

Onderzoekers vonden naar schatting 38 miljoen stukken plastic, groot, klein en heel klein. Samen bijna 18 ton.Beeld EPA

Samen met een Britse collega verbleef Lavers in 2015 ruim drie maanden op het ongerepte eilandje, dat door Unesco is bestempeld tot werelderfgoed. Henderson is nooit door mensen bewoond en wordt zelfs door wetenschappers zelden bezocht. De dichtstbijzijnde menselijke bewoning is duizenden kilometers verwijderd. Toch draagt het de sporen van menselijke activiteit.

Eilandjes als Henderson dienen waarschijnlijk als verzamelpunt voor plastic dat ronddrijft in de oceanen, stelt Lavers in het tijdschrift PNAS. In de oceanen blijkt slechts een fractie terug te vinden van al het plasticafval dat in zee terechtkomt. Wetenschappers nemen aan dat een deel van het plastic, verkruimeld tot microplastics, naar de bodem zakt. Mogelijk ligt ook een deel van het 'verdwenen' plastic op de kusten van eilandjes zoals Henderson.

Tekst gaat verder na de foto.

Een krab gebruikt een stuk plastic als onderdak.Beeld AP

Voormalig hoogleraar Hans van Weenen, niet betrokken bij het onderzoek, stelt dat Henderson niet uniek is als het gaat om plasticvervuiling. 'Ik ben hier niet door verrast. Er zijn wel meer plekken op de wereld met dergelijke hoge concentraties.' Volgens hem is het een illusie te denken dat deze vorm van vervuiling effectief kan worden aangepakt door stranden schoon te maken. 'Er komt jaarlijks 8 miljoen ton plastic in zee terecht. Dat moet worden aangepakt - bij de bron.'

Lavers en haar collega ontdekten dat de meeste voorwerpen afkomstig waren uit Azië en Zuid-Amerika. De landen die eruit springen zijn China, Japan, Chili en Peru. Door een stuk strand schoon te maken konden ze zien hoeveel er dagelijks aanspoelt. Op het hele eiland zijn dat zo'n 13 duizend stukken afval. 'Plastic wordt gemaakt om heel lang mee te gaan', zei Lavers. 'Maar het wordt vaak maar even gebruikt en dan weggegooid.'

Deze Nederlandse ex-student wil iets aan al dat plasticafval doen

Boyan Slat, de Delftse ex-student die sinds enkele jaren werkt aan plannen om plastic afval uit de oceanen te vissen, heeft een nieuwe methode ontwikkeld voor zijn schoonmaakoperatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden