Nederlandse astronoom ontdekt mysterieus object op miljarden kilometers van de zon

Een planeet zo groot als Neptunus, maar dan op een paar honderd miljard kilometer afstand van de zon - zestig keer zo ver als Pluto. Dat is een van de mogelijke verklaringen voor een mysterieus bewegend stipje aan de hemel, ontdekt door de Nederlandse radioastronoom Wouter Vlemmings.

Ons sterrenstelsel. Beeld AP

'Het valt niet uit te sluiten,' zegt Vlemmings, 'maar het is niet de meest waarschijnlijke verklaring.' Het raadselachtige object kan ook een ijsdwerg van een paar honderd kilometer groot zijn, ergens buiten de baan van Jupiter. 'We weten het gewoon niet.'

Vlemmings, verbonden aan het Onsala Space Observatory in Zweden, deed vorig jaar metingen aan een rode reuzenster met het ALMA-observatorium (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) - een netwerk van 66 schotelantennes op 5000 meter hoogte in Noord-Chili.

Op de radioplaatjes ontdekte hij een stipje dat in een paar weken tijd van plaats aan de hemel veranderde. Een derde opname, nog eens zeven weken later gemaakt, liet niets ongewoons zien.

Raadselachtige waarnemingen

Vlemmings heeft het mysterieuze object voorlopig Gna genoemd, naar een Scandinavische boodschappergodin uit de Edda - een verwijzing naar de snelheid waarmee het zich langs de hemel verplaatst.

Opmerkelijk genoeg ontdekte een collega van Vlemmings, René Liseau, ook een bewegend stipje op ALMA-plaatjes van de ster Alfa Centauri. Ook dat zou een planeetachtig object kunnen zijn op zeer grote afstand van de zon. ALMA is momenteel het enige instrument dat zulke verre, koude en donkere planeten kan waarnemen.

Vlemmings, Liseau en hun collega's hebben de raadselachtige waarnemingen deze week gepubliceerd op de preprintserver arXiv. 'We willen graag meer feedback,' zegt Vlemmings. 'Misschien hebben andere astronomen aanvullende waarnemingen, of ideeën voor andere verklaringen.'

Voorlopig lijken de reacties vooral sceptisch. De Californische planeetonderzoeker Mike Brown wijst op Twitter op het kleine beeldveld van ALMA. Als je daar stomtoevallig zo'n verre planeet in ontdekt, betekent dat dat er in totaal een paar honderdduizend van zulke objecten moeten zijn. Maar die zouden met hun gezamenlijke zwaartekracht de banen van de bekende planeten compleet verstoren, aldus Brown.

Geen echte foto's

Een ander punt van zorg is dat ALMA geen echte foto's maakt; de radioplaatjes worden geconstrueerd op basis van de gecombineerde metingen van tientallen schotelantennes. Er zou dus sprake kunnen zijn van een instrumenteel effect.

'We hebben daar natuurlijk uitgebreid naar gekeken,' zegt Vlemmings. De conclusie: alles wijst erop dat er echt iets is waargenomen. 'Maar als iemand morgen komt met een instrumentele verklaring, dan trek ik ons artikel natuurlijk graag terug.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden