Nederlanders claimen eerste glimp van genen die zorgen voor ons levensgeluk

Na de ontdekking, vorig jaar, dat verschillen in levensgeluk van mensen deels op erfelijke verschillen berusten, weten VU-onderzoekers nu ook welke genen. In een internationale studie met een kleine 300 duizend personen zijn de eerste drie plekken op het dna aangewezen die aantoonbaar met ons geluksgevoel te maken hebben.

Beeld ANP

Het werk van in totaal 145 instituten wereldwijd onder leiding van VU-hoogleraar Meike Bartels en de Rotterdamse geneticus Philipp Koellinger identificeert ook twee genen voor depressie en drie voor neurotisch gedrag. De resultaten zijn maandag gepubliceerd in Nature Genetics.

Volgens Bartels is er geen sprake van dat met het nieuwe resultaat nu 'de menselijke geluksgenen' zijn ontdekt. De uitkomsten van de studie, zegt ze, suggereren vooral dat er vermoedelijk duizenden en mogelijk zelfs miljoenen genetische locaties bij menselijk geluk betrokken kunnen zijn. De genetische invloed op geluk verklaart bovendien alleen verschillen tussen mensen, niet of ze individueel een gelukkig leven zullen leiden of niet. Omstandigheden zijn daarbij dominant.

In de studie werden voor het eerst met moderne samplingtechnieken de dna-profielen van honderdduizenden personen gecorreleerd aan gegevens over hun geluksgevoelens. Het geluksgevoel wordt daarbij gemeten aan de hand van vragenlijsten en is dus subjectief. Uit eerdere studies onder tienduizenden tweelingen, ook aan de VU, bleek al dat zulk subjectief geluk mede door erfelijkheid wordt bepaald.

Hormonaal actief

De nu gevonden lokaties in het dna liggen in gebieden die verder ook te maken hebben met het centrale zenuwstelsel en de bijnieren en alvleesklier, die hormonaal actief zijn. De genlokaties lijken bovendien niet alleen met geluk te maken te hebben, maar tegelijk ook met depressie en neuroticisme.

De aangewezen plekken op het dna zijn stuk voor stuk niet heel bepalend voor de verschillen in levensgeluk, zeggen de onderzoekers ook. Ze verklaren daarvan hooguit tienden van procenten. Dat is zeker tienmaal zwakker dan de genen voor harde erfelijke eigenschappen als lichaamslengte of zwaarlijvigheid.

Volgens hoogleraar Bartels is de studie vooral het begin van veel nieuw onderzoek. Ze noemt de genetische overlap van geluk met depressie een belangrijk gegeven. 'Het onderzoek naar geluk kan ook nieuwe inzichten verschaffen naar een van de meest dringende medische vraagstukken van dit moment en de toekomst, depressies', zegt ze.

Gevonden effecten klein

In de klinische wereld wordt me enige reserve gereageerd. De Tilburgse emotie-psycholoog Ad Vingerhoets, niet betrokken bij het onderzoek, noemt de studie interessant, maar wijst erop dat de gevonden geneffecten erg klein zijn.

Psychiater Damiaan Denys van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam heeft weinig op met de studie, die hij 'wat simplistisch' noemt. 'Wetenschappelijk is het woord geluk wat mij betreft op het randje. Geluksgevoel is een veel rijker gegeven dan de score op een standaard vragenlijstje dat we al sinds de jaren vijftig gebruiken.'

Volgens Denys, tevens voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, is zelfs voor heftige goed gedefinieerde geestesziektes als schizofrenie de rol van de genen klein. 'Voor depressie zien we zelfs helemaal niks. Dan kan ik me niet voorstellen dat een veel subjectiever en diffuser gevoel als geluk opeens wel wat kan opleveren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden