Nederlander vindt 'gengewas' uit dat 15 procent meer opbrengt dan gewoon gewas

Gewassen zoals rijst, cassave en soja kunnen 15 procent meer opbrengen door ze genetisch te manipuleren. Dat blijkt uit experimenten op tabaksplanten, uitgevoerd door een in de VS werkzame Nederlandse onderzoeker. De uitvinding is gesponsord door Bill Gates en moet gratis beschikbaar komen voor arme boeren in ontwikkelingslanden.

Archiefbeeld van een rijstakker ter illustratie. Beeld anp

Wanne Kromdijk en collega's van de Universiteit van Illinois slaagden erin de groei van tabaksplanten een versnelling hoger te schakelen, door een reflex die planten van nature al hebben wat scherper af te stellen. De planten gaan daardoor na afkoelperiodes sneller weer aan het werk. Een belangrijke vondst, met mogelijk grote gevolgen voor de voedselproductie in arme landen, vinden ook niet betrokken experts.

'We zijn druk bezig om onze experimenten te herhalen in rijst, cassave en soja', meldt Kromdijk desgevraagd vanuit de VS. Het is 'flink koffiedik kijken', benadrukt hij, maar als de experimenten met voedingsgewassen lukken, zou de eerste snel groeiende cassave of soja over ruim tien jaar in het veld kunnen staan.

'Terugspringen'

Gewassen die in overvloedig zonlicht staan, schieten in een kramp om schade te voorkomen: ze zetten tijdelijk minder zonne-energie om in groen. Als de zon echter wegtrekt, duurt het soms nog uren voordat de reflex wegtrekt en de plant weer in normaal tempo doorgroeit. 'Een deel van de opgevangen lichtenergie blijft in die periode afgevoerd worden. Terwijl die ook gebruikt zou kunnen worden', stelt Kromdijk.

Precies dat 'terugspringen' wist de groep te versnellen, door diep in het systeem van de plant een paar genetische schakelaars in te bouwen afkomstig uit het plantje de zandraket. Bij tabaksplanten - gewild 'proefgewas' voor onderzoek - gaf dat in het veld prompt 10 tot 20 procent meer plantaardig materiaal. In Science laten de onderzoekers zien dat er zelfs meerdere manieren zijn om de 'veer' van het systeem met genetische manipulatie strak te trekken.

Beeld de Volkskrant

Potentie

Dat 'heeft beslist potentie', reageert in Wageningen plantfysioloog Marcel Janssen. 'Het lijkt misschien weinig. Maar 10 tot 20 procent meer opbrengst is voor de boer echt ontzettend veel,' benadrukt Janssen. Wel is het afwachten of het ook werkt voor voedselgewassen, merkt hij op. 'Dat is de vraag die nu aan de orde is.'

Volgens schattingen van de wereldlandbouworganisatie FAO is er rond 2050 wereldwijd ongeveer 70 procent méér voedsel nodig dan vandaag. Genetisch veranderde gewassen kunnen daarbij helpen, denken veel agronomen. Zo werkt het Aziatische non-profitinstituut voor rijstonderzoek IRRI aan rijst die net zo efficiënt groeit als maïs: naar verwachting 50 procent meer opbrengst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden