Nederland vraagt (en krijgt) veel vaker informatie over Facebookgebruikers

De Nederlandse overheid vraagt Facebook steeds vaker om gebruikersinformatie. Dit blijkt uit een wereldwijd rapport dat Facebook donderdagnacht heeft vrijgegeven. In de eerste zes maanden van 2016 vroeg de overheid het sociale netwerk precies 450 keer om gebruikersgegevens van Facebook, Whatsapp of Instagram. Dat is bijna drie keer zo vaak als het half jaar daarvoor.

Beeld epa

Omdat sommige informatievragen meerdere accounts betreffen ligt het aantal gebruikers van wie gegevens zijn opgevraagd hoger dan het aantal verzoeken. Dit gebruikersaantal is in Nederland zelfs bijna verviervoudigd: in de eerste helft van 2016 vroeg de overheid informatie op over 750 accounts, tegenover 190 in het half jaar daarvoor. In 28 gevallen deed Nederland een spoedverzoek, als iemand in levensgevaar was of sprake was van een gevaarlijke situatie. Bijna 90 procent van alle Nederlandse verzoeken werd door Facebook gehonoreerd.

Volgens het sociale netwerk, dat niet op specifieke gevallen wil ingaan, vragen overheden meestal om informatie wegens criminele activiteiten, zoals diefstal of ontvoering. In veel gevallen vragen ze om algemene abonneegegevens, zoals iemands naam en sinds wanneer hij of zij het sociale netwerk gebruikt, schrijft Facebook in een verantwoording. Andere keren verzoeken landen ook om IP-adressen en de inhoud van persoonlijke accounts. Maar, zo verzekert Facebook: 'Elk verzoek dat we ontvangen, wordt gecontroleerd op rechtsgeldigheid.'

Wereldwijd steeg het aantal dataverzoeken met 27 procent, naar ruim 59 duizend. Zo'n 40 procent was afkomstig uit de Verenigde Staten.

(Tekst loopt verder onder grafiek.)

Gevoelige informatie

Volgens Rejo Zenger van privacyorganisatie Bits of Freedom zou de Nederlandse regering zelf moeten vrijgeven hoe vaak zij sociale netwerken om gebruikersinformatie vragen. 'Een Facebookprofiel zegt heel veel over jouw doen en laten. Wat je leuk vindt, waar je bent. Dat is zeer gevoelige informatie. Wie dit soort gegevens opvraagt moet daar wel transparant over zijn.'

Dat Facebook nu onthult hoe vaak overheden bij hen aankloppen is een goede zaak, vindt Bits of Freedom. Maar hoe zit het met Telegram en andere internetdiensten? 'Dat weten we niet. En als we het niet weten, kunnen we er ook geen discussie over voeren.'

Dat de overheid wel verplicht kenbaar maakt hoe vaak zij informatie bij telecomproviders opvraagt, maar die meldplicht niet voor verzoeken bij techbedrijven geldt, daar snapt Zenger niets van. 'Informatie op sociale netwerken is minstens zo interessant, maar onze staat geeft burgers geen enkel inzicht.'

Alle Nederlandse informatievragen aan sociale netwerken worden door het Openbaar Ministerie ingediend, dat in een reactie 450 verzoeken 'relatief weinig' noemt, wanneer je die afzet tegen alle Facebookgebruikers. De verdrievoudiging komt vooral voort uit een toename van het aantal onderzoeken waarin Facebook een rol speelt, aldus een woordvoerder van het Landelijk Parket. 'En uit de verbeterende samenwerking met Facebook.'

Het Landelijk Parket zegt 'best te snappen' dat Bits of Freedom de meldplicht voor telecombedrijven naar techbedrijven wil uitbreiden. 'Maar wij delen die wens niet. Twitter, Google én Facebook rapporteren overheidsverzoeken. Daarmee worden burgers wat ons betreft voldoende tegemoet gekomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden