Nieuws Square Kilometer Array

Nederland trekt 30 miljoen euro uit voor grootste radiotelescoop ter wereld

Van Australië tot Zuid-Afrika moeten vele duizenden gekoppelde radio-antennes vanaf 2028 het scherpste ‘oor’ vormen dat de mensheid ooit op de hemel richtte. Minister Ingrid van Engelshoven trekt 30 miljoen euro uit als Nederlandse bijdrage aan de ontwikkeling van deze Square Kilometer Array (SKA).

Met vele duizenden radio-antennes kan de Square Kilometer Array straks ongekend nauwkeurig naar de hemel luisteren. Beeld SKA Organisation

De bijdrage is ongeveer 2 procent van de geschatte kosten van de megatelescoop. De minister kondigde de investering aan in een wetenschapsbrief aan de Tweede Kamer. Aan SKA werken op dit moment 12 landen mee.

De telescoop wordt vanaf 2021 gebouwd in Zuid-Afrika en het westen van Australië. Hij moet in 2028 klaar zijn voor de eerste waarnemingen. In tegenstelling tot traditionele telescopen bestaat SKA uit vele duizenden radio-antennes. Daarvan staan de buitenste zo’n 3.000 kilometer uit elkaar. Door al die antennes vervolgens slim aan elkaar te knopen, ontstaat een extreem krachtig meetinstrument.

Nederland heeft een rijke historie in de radioastronomie. Omdat radiosignalen uit de ruimte geen last hebben van bewolking, is het ook in het regenachtige Nederland goed mogelijk om de kosmos in kaart te brengen. Al kort na de Tweede Wereldoorlog deed de beroemde astronoom Jan Hendrik Oort zijn eerste waarnemingen met achtergebleven Duitse antennes, die later verplaatst werden naar Dwingeloo, de locatie van het huidige radioastronomie-instituut Astron. Dat instituut heeft nu de regie van de Nederlandse deelname aan SKA in handen. 

De Square Kilometer Array wordt naar verwachting het krachtigste radio-instrument ter wereld Beeld SKA Organisation

Naar verwachting stroomt een deel van de nieuwe investering terug naar Nederlandse ondernemers. ‘We hebben afgesproken dat bedrijven en instituten in de deelnemende landen een proportioneel deel van de contracten voor de bouw van SKA krijgen toebedeeld’, zei Michiel van Haarlem, hoofd van het SKA-project bij Astron in een persverklaring.

Astronomen willen met SKA onder meer de relativiteitstheorie van Einstein aan de tand voelen, de grootschalige structuur van het heelal in kaart brengen en ontdekken hoe in het verleden de eerste sterren en sterrenstelsels ontstonden. Ook kan het instrument helpen bij de zoektocht naar buitenaards leven: niet alleen kan hij eventuele radiosignalen van buitenaardse beschavingen opvangen, de telescoop kan ook de planeten om nabijgelegen sterren in kaart gaan brengen.

5 miljoen naar diversiteit

Naast geld voor radioastronomie maakt minister Van Engelshoven 5 miljoen vrij voor meer diversiteit in de wetenschap. ‘Dat gaat mij veel te langzaam’, schrijft ze in haar brief aan de Tweede Kamer. Met het geld wil ze onderzoekscarrières voor vrouwen in de bètawetenschappen en onderzoekers met een migratieachtergrond stimuleren. Daarnaast houdt de minister op 3 en 4 oktober 2019 de Europese Gender Summit in Nederland.

Ook kondigt de minister aan 108 miljoen uit te trekken voor ‘vernieuwende projecten binnen de Nationale Wetenschapsagenda’ en 55 miljoen voor ‘strategische onderzoekssamenwerking via sectorplannen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden