Nederland heeft wellicht meer christelijke migranten dan we dachten

Migranten en geloof, dan denken we al snel aan moslims. Maar er zijn wellicht meer christelijke migranten in Nederland: naar schatting 1,3 miljoen. Hun precieze aantal is onbekend.

Leden van de Urdu-gemeenschap komen in Amsterdam bijeen voor een dienst. De Pakistaanse christenen zijn als buitengewone gemeente in de Protestantse Kerk in Nederland opgenomen. Beeld  Guus Dubbelman / de Volkskrant
Leden van de Urdu-gemeenschap komen in Amsterdam bijeen voor een dienst. De Pakistaanse christenen zijn als buitengewone gemeente in de Protestantse Kerk in Nederland opgenomen.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Gelovige migranten: in de beeldvorming gaat het dan per definitie over moslims. Van hen zouden er tussen de 850 duizend en één miljoen in Nederland leven. Maar het aantal christelijke migranten is wellicht veel groter. Wellicht. Want de overheid houdt geen gegevens bij van de levensbeschouwelijke achtergrond van de Nederlandse ingezetenen.

Niettemin meende godsdienstsocioloog Hijme Stoffels er in 2006 van te mogen uitgaan dat in Nederland zo'n 1,3 miljoen christenmigranten verblijven. Ter vergelijking: de rooms-katholieke kerk en de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) tellen respectievelijk 4 miljoen en 1,9 miljoen leden. De komst van christenen uit andere delen van de wereld heeft de leegloop van de kerken vertraagd, en op sommige plaatsen zelfs gestopt.

'God blijft in Nederland!', is dan ook de - enigszins triomfalistische - naam van een symposium over christelijke migranten dat vrijdag op de Radboud Universiteit wordt belegd. De uit Panama afkomstige Jorge Castillo Guerra (50) was betrokken bij de opstelling van een database van katholieke migranten die tijdens het symposium zal worden gepresenteerd.

Hoe aannemelijk is het dat inderdaad 1,3 miljoen christelijke migranten in Nederland leven?

'Hijme Stoffels, inmiddels emeritus hoogleraar aan de VU, heeft dat getal gedestilleerd uit een veelheid aan data. Zo heeft hij gekeken naar het percentage christenen in de landen van herkomst. Soms komt dat redelijk overeen met het te verwachten percentage christenen onder de migranten, maar onder de migranten uit de Arabische wereld zijn de christenen oververtegenwoordigd. Vooralsnog hebben we geen cijfers die betrouwbaarder zijn dan die van Stoffels.'

Jorge Castillo Guerra. Beeld
Jorge Castillo Guerra.Beeld

Hoe komt het dat we beter op de hoogte zijn van de omvang en samenstelling van de moslimbevolking?

'De moslims liggen in Nederland onder een vergrootglas. Spanningen in de samenleving worden vaak in verband gebracht met de islam. Bij christenen wordt crimineel gedrag niet snel aan geloof gekoppeld. Christenen veroorzaken in de gangbare perceptie geen problemen. Daardoor blijven ze betrekkelijk onzichtbaar, maar blijven ook hun problemen betrekkelijk onzichtbaar.'

U heeft vooral naar de katholieken onder hen gekeken. Wat is hun positie binnen de kerk?

'Aanvankelijk stonden ze buiten de Nederlandse parochies. Dat had te maken met een paar dingen. In de eerste plaats had het Vaticaan in de jaren zestig bepaald dat gelovigen hun religie in de eigen taal mochten beleven. In de tweede plaats gingen de Nederlandse bisschoppen ervan uit dat de katholieke migranten na verloop van tijd naar het land van herkomst zouden terugkeren. Pas vanaf 2005 wordt de integratie van migranten in Nederlandse parochies aangemoedigd.'

En knappen die parochies daarvan op?

'In de meeste Engelstalige parochies is het heel soepel verlopen. Maar Spaanstalige migranten vinden vaak wat moeilijker aansluiting bij een Nederlandse parochie. Het geloof wordt er anders gevierd dan in de landen van herkomst en ze zijn het niet gewend om verantwoordelijkheid te nemen in het bestuur van de parochie. Soms hebben migranten hun eigen vieringen, soms doen ze dingen samen met de Nederlandse parochianen. Je zou zeggen: katholieken onder elkaar, maar in de praktijk werkt het niet altijd zo.'

Is een probleem ook niet dat de migranten vaak veel orthodoxer zijn dan de Nederlandse parochianen?

'De religie van de toekomst komt uit het Zuiden, heeft de godsdiensthistoricus Philip Jenkins gezegd. En de meeste christenmigranten zijn behoudender dan de Nederlandse gelovigen.

'Maar dat conservatisme is ook maar heel betrekkelijk. Niet-westerse priesters gaan, zou je kunnen zeggen, conservatief gekleed maar zijn vaak spontaan en benaderbaar. Als er wordt gedanst op een kerkfeest, gaan zij hierin voor. Ze zijn flexibel in de omgang met hun geloofsopvattingen. Leerstellige orthodoxie, vasthouden aan de letter, is meer iets voor westerlingen.'

Symposium 'God blijft in Nederland! Rooms katholieke migranten in kerk en samenleving'. Vrijdag 6 oktober, 13.30-17.00 uur, Aula Radboud Universiteit, Comeniuslaan 2, Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden