Nederland bouwt mee aan Europese monstertelescoop

De grootste telescoop in de geschiedenis komt te staan op Cerro Armazones, een 3060 meter hoge bergtop in het noorden van Chili, ongeveer 130 kilometer ten zuiden van de havenstad Antofagasta.

Dat is maandag besloten door de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), een sterrenkundige organisatie die geleid wordt door de Nederlandse astronoom Tim de Zeeuw. De Zeeuw beschrijft de keuze voor Cerro Armazones als ‘een belangrijke mijlpaal in het ambitieuze project’.

Hawaii

De European Extremely Large Telescope (E-ELT) krijgt een spiegel met een middellijn van 42 meter. Daarmee is hij twee keer zo gevoelig als de Amerikaanse Thirty Meter Telescope, die over een aantal jaren moet verrijzen op de vulkaantop Mauna Kea in Hawaii. Beide monstertelescopen krijgen een ‘honingraatspiegel’, opgebouwd uit vele zeshoekige elementen van anderhalve meter groot.

Naar verwachting kan de E-ELT exoplaneten in beeld te brengen – planeten bij andere sterren dan de zon. Ook zal de reuzentelescoop onderzoek doen naar sterrenstelsels op ruim twaalf miljard lichtjaar afstand, en op die manier meer te weten komen over de prille jeugd van het heelal.


Grotere kaart weergeven]]>

Sterlicht

Het is vrijwel zeker dat een van de meetinstrumenten op de nieuwe Europese telescoop ontwikkeld en gebouwd zal worden door Nederlandse instituten, bevestigt een woordvoerster van de Nederlandse Onderzoekschool Voor Astronomie (NOVA). Nederland heeft veel ervaring met de bouw van gevoelige spectroscopen, waarmee de samenstelling van sterlicht wordt onderzocht.

De Europese Zuidelijke Sterrenwacht is een samenwerkingsverband van veertien Europese landen dat in 1962 werd opgericht op initiatief van de Leidse astronoom Jan Hendrik Oort. ESO had oorspronkelijk plannen voor een 100-meter telescoop, maar dat bleek te hoog gegrepen. De 42-meter E-ELT krijgt nog steeds een groter spiegeloppervlak dan alle telescopen uit de geschiedenis van de astronomie bij elkaar.

[VIDEO]

2018

Cerro Armazones ligt op slechts twintig kilometer afstand van Cerro Paranal, de locatie van de Europese Very Large Telescope. Die bestaat uit vier afzonderlijke kijkers, elk met een middellijn van 8,2 meter.

Eind dit jaar moet definitief groen licht worden gegeven voor de bouw van de E-ELT; in 2018 kunnen de eerste waarnemingen worden verricht. Met de monstertelescoop, die een prijskaartje van een slordige één miljard euro heeft, is volgens directeur-generaal De Zeeuw de positie van ESO alswereldleider op het gebied van sterrenkundig onderzoek vanaf de aardevoorlopig gewaarborgd.

De sterrenhemel bij de Cerro Armazones in Chili. (Reuters) Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden