Natuurlijke verklaring voor warme Middeleeuwen

Klimatologen denken een natuurlijke verklaring te hebben gevonden voor de relatief warme periode die zich in de Middeleeuwen in Europa lijkt te hebben voorgedaan. In die periode 1050-1400 groeiden volgens de overlevering in het zuiden van Engeland druiven.

In een artikel in Science deze week beschrijven de Zwitserse klimatologe Valerie Trouet en anderen, hoe het uitzonderlijk warme klimaat ontstond doordat een afwijkende maar stabiele luchtdrukverdeling tussen IJsland en de Azoren optrad.

Het patroon zou zijn ontstaan door een fluctuatie in de zonnestraling of stof van een vulkaanuitbarsting, en werd in stand gehouden via terugkoppelingen met de warme golstroom in de Atlantische Oceaan.

Trouet analyseerde boonringen in Marokko en druipsteengrotten onder Schotse moerassen tot 947 jaar geleden. Er blijkt een sterk verband tussen het relatief natte klimaat in Schotland en de grote droogte in Marokko. Dat verband bestaan ook nu, via de zogeheten Noord Atlantische Oscillatie, een luchtdrukverdeling tussen IJsland (laag) en de Azoren (hoog). Volgens Trouet blijkt uit de gegevens dat de NAO in de Middeleeuwen een tijdlang veel sterker werkte dan tegenwoordig. Het lijkt erop dat het klimaatsysteem door een verstoring in een stand is gesprongen die meer warmte naar Europa voerde.

De resultaten zijn volgens Trouet de nekslag voor argumenten van klimaatsceptici dat in de Middeleeuwen ook opwarming heeft bestaan, die niet door de uitstoot van kooldioxide werd veroorzaakt. De huidige NOA is niet sterk genoeg om de huidige snelle opwarming van de aarde en Europa te verklaren.

In een reactie in het weekblad New Scientist geeft klimaatvorser Michael Mann van Pennstate University aan dat het resultaat omgekeerd wijst om de mogelijkheid dat het klimaat na een verstoring abrupt in een andere stand springt. Vooral als daarbij de warme El Nino-stromingen boven de Stille Oceaan veranderen, kan dat vergaande gevolgen hebben voor de leefbaarheid van zowel Amerika als Afrika.

Manns werk aan de reconstructie van historisch klimaat was jarenlang mikpunt van kritiek, ondermeer omdat hij concludeerde dat het momenteel warmer is dan ooit in de afgelopen duizend jaar.

Sceptici meenden dat de Middeleeuwen kennelijk ook zonder menselijke invloeden al warmer waren en zagen daarin een aanwijzing dat CO2 geen oorzaak van de huidige opwarming kan zijn.

\N
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden