Nanodeeltjes blijken efficiënt bij de behandeling van allergieën

Nanotechnologie zou wel eens de oplossing kunnen zijn voor allergieën, denkt Hans van Schijndel, van HAL Allergy. Maandag is hij te gast in het Kenniscafé over allergie.

Hans van Schijndel Foto HAL

De H van HAL staat voor Haarlem, maar u zit in Leiden?

'Het bedrijf is in 1959 in Haarlem begonnen met middelen voor immuuntherapie tegen allergie. We zitten nu op de biosciencepark in Leiden, dat is een betere omgeving, vlak bij andere biotechbedrijven, de universiteit en het academisch ziekenhuis.'

U werkt sinds enige tijd samen met Leidse en Amsterdamse onderzoekers om allergievaccins effectiever te maken met behulp van nanodeeltjes.

'Wij zijn een van de weinig overgebleven Nederlandse farmaceuten die nog de hele keten van research tot marketing in eigen hand hebben. Daarbij is het steeds zoeken naar verbeteringen en nieuwe wegen, samen met anderen. Bijvoorbeeld in de nanotech, waar het idee is dat je met nanodeeltjes gerichter je antigeen kunt toedienen.'

De bekendste allergiemiddelen zijn anti-histaminica, de pufjes en sprays en druppels en pilletjes die de overreactie van het afweersysteem remmen. Maar kennelijk kun je ook vaccineren tegen allergie.

'Dat idee is al oud, het gaat terug op Brits onderzoek van Noon in 1911, die bedacht dat je de afweer minder gevoelig maakt door het aanbieden van lage maar gaandeweg oplopende doses van het allergene eiwit. Een training van de afweer, dus. Dat was toen nog niet goed onderbouwd, maar het bleek wel degelijk te werken, vooral bij ernstige gevallen.'

Is het nu wel onderbouwd?

'Klinisch onderzoek laat zonder meer zien dat het werkt en dat het efficiënter is dan symptoombestrijding. Mensen met een heftige allergie, voor bijvoorbeeld pollen of insectensteken, zijn er goed mee te helpen.'

Het is wel een buitengewoon intensieve behandeling.

'In eerste instantie gaat het om wekelijkse injecties, later maandelijks. Een volledig desensitiveringsprogramma neemt meerdere jaren in beslag.'

Niet iets voor een simpele hooikoorts dus?

'Dat hangt af van de ernst van de klachten. Iedere allergie kan een zware belasting zijn. Soms kost het mensen kwalitatief jaren van hun leven.'

En u denkt dat vaccinatie efficiënter kan.

'Het idee is van de Leidse hoogleraar Alexander Kros. Onderzoek heeft laten zien dat deeltjesgrootte een rol speelt bij de opname en verwerking door het immuunsysteem. Koppel een allergeen aan deze deeltjes en het idee is dat de effectiviteit van de behandeling daarmee sterk verbeterd. De eerste studie is net afgerond, waaruit blijkt dat een allergeen eiwit op die manier inderdaad goed aan te bieden is. Op dit moment komen de eerste data vrij uit een immunogeniciteitsstudie, die moet laten zien of de theorie klopt.'

Er is geregeld sprake van een allergie-epidemie. Ziet u die ook?

'Wereldwijd heeft tot een kwart van de bevolking astma of allergische neusverkoudheid, is de schatting, en zo'n 10 procent heeft een voedselallergie. Volgens de WHO zijn er aanwijzingen dat dat oploopt.'

Door te veel hygiëne, wordt vaak beweerd. Dat zou onze afweer lui maken.

'Dat is niet duidelijk. Maar er zijn interessante studies die in die richting wijzen. Er is een beroemde casus van Oost- en West-Duitsland, waar na de hereniging de verwachting was dat Oost-Duitsers meer allergieën zouden hebben dan in het Westen. Het omgekeerde bleek het geval. De slechtere leefomstandigheden hadden mensen in de DDR minder overgevoelig gemaakt.'

Is een wereld zonder allergie denkbaar?

'In theorie misschien. In de praktijk kunnen we hooguit proberen het immuunsysteem beter te begrijpen en gericht in te grijpen als het ontspoort.'

Kenniscafé: maandag 19/3, 20.00 uur, De Balie, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.