Wat hebben we geleerd? Les 10

Na een hartoperatie kun je binnen een dag thuis zijn

Beeld Hilde Harshagen

Te oud voor een openhartoperatie? Met een vernuftige ingreep via de lies is een aortaklep tegenwoordig óók te vervangen. En je hoeft er niet eens voor onder narcose.

Halverwege november was er reden tot een feestje op een operatiekamer van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. Interventiecardioloog Pieter Stella had zojuist zijn duizendste aortaklep vervangen. Duimen omhoog, foto gemaakt en een bos bloemen voor de patiënt. Die dit allemaal meemaakte, want wordt je aortaklep via de lies vervangen, dan ben je tegenwoordig bij bewustzijn.

De procedure die Stella verrichtte, heet in jargon de tavi, de transkatheter aortaklepimplantatie, en is een wondertje van medisch vernuft. Via de lies wordt een nieuwe klep naar de aorta geleid en daar wordt-ie – het is precisiemanoeuvreren – op de juiste plek uitgevouwen. Had de patiënt voor de operatie moeite met ademen en vermoeidheidsklachten, nu loopt hij 24 uur na de ingreep fluitend het ziekenhuis uit.

De tavi is een van de medische handelingen die tien jaar geleden nog in de kinderschoenen stonden. De vaardigheden, kundigheden en kennis rond de procedure zijn het afgelopen decennium enorm toegenomen, zegt Stella. En daarmee ook het aantal mensen dat ervoor in aanmerking komt – van 1.119 in 2014 naar 2.331 vorig jaar – en de vooruitzichten op overleving. Stierf in 2014 9,3 procent van de patiënten binnen vier maanden, in 2018 was dat nog maar 5,2 procent, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Hartregistratie.

Via de lies

Zo’n klepvervanging, zegt de cardioloog, wordt vooral gedaan bij oudere mensen, die een openhartoperatie fysiek niet goed aankunnen. Voor de uitvinding van de liesvariant was dat de enige optie. ‘Kwamen er tien jaar geleden patiënten bij mij met een vernauwde klep – in feite een ouderdomsaandoening waardoor er te weinig bloed het lichaam inkomt – dan kon ik weinig anders zeggen dan: leer er maar mee leven. In de wetenschap dat ze er binnen een paar jaar aan zouden overlijden.’ Voor patiënten zonder verhoogd operatierisico blijft de chirurgische hartklepvervanging de eerste keuze.

Nu krijgen patiënten een uitgebreide screening en maakt Stella met echo en CT-scan een Streetview-achtige verkenning van de plek waar de hartklep moet worden geplaatst, zodat hij van tevoren de juiste maat klep kan kiezen. Dan prikt hij de slagader in de lies aan en werkt de klep – stroomopwaarts – een ruime meter naar boven. ‘Met een ballonnetje blazen we de oude klep kapot en maken ruimte voor de nieuwe.’ In feite een grote stent, een buisje dat in een bloedvat kan worden geplaatst. Bij dotterbehandelingen, waarmee de arts vernauwingen in kransslagaders verhelpt, zijn die maximaal 3,4 millimeter groot; aorta-stents kunnen wel tien keer zo groot zijn.

Daarom leidt Stella de nieuwe biokleppen (gemaakt van runder- of varkenshartzakjes) opgevouwen naar hun nieuwe thuis en blaast hij ze daar voorzichtig op hun plaats. 

Tweede kans

Ook nieuw, de afgelopen jaren: een tweede kans. In de beginperiode van de behandeling moest de cardioloog het hartklepje in één keer naar de juiste positie manoeuvreren. Nu kan Stella het nog verplaatsen als hij niet tevreden is over de manier waarop de klep zich in de aorta heeft uitgevouwen.

Een van zijn eerste patiënten was ooit gedwongen haar huis-met-tuin te verkopen, omdat haar hartaandoening tuinieren onmogelijk maakte. Zes weken na de operatie kocht ze haar huis terug en werkte ze weer in de tuin. Het bedankkaartje dat ze Stella schreef, staat – duizend behandelingen verder – nog altijd op zijn bureau.

Wat hebben we geleerd? 16 wetenschappelijke lessen uit het afgelopen decennium

Het klimaat begint voelbaar te veranderen en insecten leggen massaal het loodje. Traditiegetrouw zetten we aan het eind van elk jaar de opmerkelijkste lessen op een rij – deze keer blikken we meteen maar terug op het hele decennium. Er is ook vrolijker nieuws: de duurzame revolutie komt op gang, traumatherapie werkt echt en we gaan niet meer dood aan ziekten die tien jaar geleden nog fataal waren. Bekijk hier de zestien lessen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden