Mysterieuze knallen in Egyptische woestijn verklaard

In het Egyptische Abu Dabbab begrijpt men nu eindelijk waarom ze daar al generaties lang schrikken van geknal en gerommel. Saoedische onderzoekers vonden dat een rots onder de grond het geluid van aardbevingen doorsluist naar de oppervlakte.

De restanten van een aardbeving in Egypte in 1992. Beeld Wim Ruigrok

De geluiden, die doen denken aan kanonschoten, waren moeilijk te verklaren. Hoewel aardbevingen langs de Rode Zee veelvuldig voorkomen, zijn deze nagenoeg altijd licht: 0,5 tot 3,5 op de schaal van Richter. Onderzoekers van onder meer King Saud University in Riyad hebben het mysterie opgelost: het zijn de bewegingen van een 10 kilometer lang stuk gestold magma tijdens zo'n lichte aardbeving. Het enorme gesteente glijdt ondergronds over verschuivende aardplaten, geholpen door naar beneden gesijpeld vocht uit de Rode Zee. Doordat het de trillingen van die aardplaten doorgeeft naar boven, klinkt het alsof de bewoners zich op het epicentrum van de beving bevinden.

Tekst loopt door onder graph

Beeld -

Seismische tomografie

De trillingen van een aardbeving verplaatsen zich niet door elk gesteente even snel. Door er oude gegevens over bevingen rond Abu Dabbab bij te pakken, konden de Arabische onderzoekers zien waaruit de ondergrondse wereld van het plaatsje bestaat. Seismische tomografie heet dat, en in deze Egyptische regio was dat nog nooit gedaan.

De grootste gedocumenteerde aardbevingen in de omgeving van Abu Dabbab stammen uit 1955 en 1984. Die haalden respectievelijk 6,1 en 5,1 op de schaal van Richter.

'Eerder dacht men dat deze bevingen van vulkanische activiteit kwamen', zegt Hanneke Paulssen, seismoloog verbonden aan Universiteit Utrecht en niet betrokken bij het onderzoek in Egypte. Dat lijkt dus niet het geval, ze zijn 'slechts' het gevolg van verschuivende platen.

De doorgeeffunctie van het gesteente verklaart waarom de plaatselijke bewoners geknal horen. 'Dit zijn diepe aardbevingen, maar ze klinken alsof ze dicht aan de oppervlakte zitten.' Hoe verder weg of dieper een aardbeving, hoe meer het klinkt als gerommel; de trillingen worden dan verstrooid over een groter gebied. 'Ondiepe aardbevingen klinken inderdaad meer als een knal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden