Mysterieuze fotonpiek in deeltjeslab Cern voedt geruchten over grote ontdekking

Het zoemt weer van de geruchten over een grote ontdekking met de LHC-reuzenversneller van deeltjeslab Cern in Genève. Maar de buitenwereld hoort pas op 3 augustus echt wat er gaande is.

Een bezoeker van de informatiecentrum bij deeltjeslab Cern in Genève maakt een foto van een foto van de CMS-detector. Beeld CERN

Zijn foto op twitter doet vermoeden dat de van oorsprong Poolse theoretisch fysicus Adam Falkowski van de Université Paris-Sud liever anoniem blijft: we zien een jokerachtige gewit gezicht, met groen haar en een zwarte hoge hoed. Onder de naam Jester (@resonaances) stuurt hij zo al jaren geruchten uit de deeltjeswereld rond, een geliefde bron voor nieuwsgierigen en journalisten.

Rijp en groen, maar in elk geval tegen de zin van de officials van deeltjeslabs, die liefst zelf bepalen wanneer het tijd is om het over resultaten te hebben. Maar Falkowski doet niet moeilijk over zijn echte naam en al helemaal niet over de reden dat hij wél geruchten publiceert. 'Als theoreticus wil ik werken aan iets dat hout snijdt. Ik hoor liever nu dat ik er helemaal naast zit, dan dat ik een zomerlang doorwerk aan onzin', mailt hij uit Parijs.

Terug naar de tekentafel

November vorig jaar was het deze Jester die als eerste het gefluister over een mogelijke reuzenontdekking met de LHC-superversneller op Cern in Genève wereldkundig maakte: lichtdeeltjes die onverklaarbaar vaak in tweetallen ontstaan als protonen hard genoeg op elkaar botsen. Als dat echt gebeurt, moeten de natuurkundigen terug naar de tekentafel. De fotonen komen wellicht van een bakbeest van een deeltje, dat in geen enkel handboek voorkomt.

Nieuwe fysica, noemen natuurkundigen zoiets eufemistisch. En dat gebeurt al decennia niet in de deeltjesnatuurkunde. Zelfs het higgsdeeltje was keurig voorspeld.

Ook voor theoreticus Peter Woit van Columbia University in New York, het andere enfant terrible van de natuurkunde, reden om voortijdig uit de school te klappen. 'Als Jester het doet, mag ik het ook', zegt hij op zijn veelgelezen blog Not Even Wrong.

Van horen zeggen

Media die in november meenden dat de CERN-natuurkundigen graag over de potentiële reuzenontdekking wilden vertellen, kwamen van de koude kermis thuis. De metingen van de de Atlas- en de CMS-detector, twee overburen in de 21 kilometer lange ondergrondse LHC-ringversneller, werden pas gepresenteerd op de traditionele jaarvergadering van de CERN-gemeenschap in december. Niet eerder.

Vorige week maakten de LHC-fysici de toverdoos met de nieuwste reeksen data open. Formeel moeten allerlei specialisten naar de gegevens kijken, en beoordelen wat ze zien: wel of niet meer aanwijzingen voor de intrigerende piek. Maar nog voor de teams goed en wel bij elkaar hadden gezeten, meldde twitteraar Jester al wat er gaande was. De fotonpiekjes lijken niet opvallender te worden, maar juist in de ruis weg te gaan vallen. Had hij gehoord.

Tot zover het gerucht, maar wie probeert het te verifiëren, stuit alweer op een gesloten bastion in Genève. De nieuwe data-analyse, meldt het lab, wordt pas op 3 augustus openbaar op de internationale deeltjesconferentie ICHEP 2016 in Chicago. Tot die tijd zwijgen alle betrokkenen, in elk geval op vragen van de pers.

Zwijgplicht

En dat is geen toeval. Zowel bij Atlas als CMS, twee groepen van letterlijk duizenden natuurkundigen van hoogleraren tot studenten, heeft iedereen zwijgplicht. Een officiële mail van het managment verbiedt praten met de pers of blogs die uit de school klappen. 'Dat is een persoonlijke verantwoordelijkheid', staat er. Eerder kregen te loslippige fysici er in stilte fors van langs.

De ene onderzoeker op Cern moppert over Noord-Koreaanse toestanden. Maar een ander zegt het wel te kunnen billijken. 'We willen spannende dingen natuurlijk liefst van de daken schreeuwen, maar ze moeten wel kloppen. Onze reputatie is het enige dat we hebben en het zou niet de eerste keer zijn dat een piekje toch weer verdwijnt.'

Op zijn blog legt Peter Woit intussen uit hoe we al voor augustus kunnen weten hoe de vork in de steel zit. Als midden juli de echte specialisten op vakantie blijken te gaan, is het piekje inderdaad verdampt. Saai maar waar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.