Morfine kan mogelijk chronische pijn in de hand werken

Morfine, een middel dat vaak als pijnstiller wordt ingezet, kan chronische pijn mogelijk ook in de hand werken. Dat suggereert een reeks dierexperimenten van de University of Colorado at Boulder.

Injectienaald met morfine Foto Sabine Joosten / HH

Ratten met zenuwletsel hadden na een morfinekuur van vijf dagen nog lang last van een verlaagde pijngrens. De studie verscheen vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

De onderzoekers maakten gebruik van ratten met een kunstmatig beschadigde zenuw in de poot. Op verschillende momenten voor, tijdens en na de behandeling vergeleken zij de pijngrens van de dieren die morfine kregen met die van een controlegroep. Ook bestudeerden zij de hersencellen en -stofjes die betrokken zijn bij pijnervaring.

Langdurige gevolgen

Uit de experimenten bleek dat morfine, in combinatie met de al aanwezige pijnsignalen van het zenuwletsel, de activiteit verhoogt van zogeheten gliacellen. Dat zijn de immuuncellen van het zenuwstelsel. De overactieve cellen veroorzaken een ontsteking van het ruggenmerg, een verhoogde activiteit van pijncellen in het centrale zenuwstelsel, en een overgevoeligheid voor pijnprikkels tot minstens twee maanden na de behandeling.

'Zelfs een korte blootstelling aan opioïde pijnstillers kan dus langdurige gevolgen hebben voor de ervaren pijn', concluderen de onderzoekers.

Ook bij mensen kan een behandeling met opioïden als morfine averechts werken. 'Het is een fenomeen dat we niet vaak zien, maar het komt voor en is lastig te herkennen', vertelt Frank Huygen, pijndeskundige van het Erasmus MC. 'Wanneer een patiënt onvoldoende reageert op het voorgeschreven middel, is de vraag: zijn we te weinig aan het geven of is de patiënt er overgevoelig door geworden? Meestal gaat een behandeling met opioïden zonder problemen, maar het is wel iets waarop je als arts bedacht moet zijn.'

Overgevoeligheid onderdrukken

In zo'n geval kan het helpen om van pijnstiller te wisselen, vertelt Huygen, of om medicijnen voor te schrijven die de overgevoeligheid onderdrukken.

Er is nog altijd discussie rondom het fenomeen, aldus Huygen. 'Ook nu weten we niet honderd procent zeker hoe die overgevoeligheid tot stand komt en in hoeverre het zich bij mensen voordoet. Deze onderzoekers leggen maar één van de mogelijke mechanismen bloot - een die specifiek is voor zenuwpijn. Maar in principe kan elke pijn tot overgevoeligheid leiden.'

Dat opioïden niet onschuldig zijn, is lang bekend. Naast overgevoeligheid kunnen zij leiden tot verslaving. Huygen: 'Het is een tweezijdig zwaard - enerzijds wil je zieke mensen niets onthouden. Anderzijds moet je beseffen dat die pijnstillers ook kwaad kunnen doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.