Mooi hoor zo'n wensballon, maar ook best gevaarlijk

Tijdschrift voor Belangwekkende Bijzaken

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit die onderzoeken die bijna onopgemerkt waren gebleven.

Beeld Getty

Achteraf gezien was het misschien niet zo'n goed idee om de eerste experimenten over de mogelijke gevaren van wensballonnen in de kelder van de eigen faculteit uit te voeren. Toen na de eerste proeven bijna het brandalarm afging, besloot Michiel Schuurman de rest van het onderzoek maar te doen in de lasruimte van de faculteit, waar ze wel gewend zijn aan wat rook en vuur.

Schuurman, docent Structural Integrity & Composites aan de faculteit luchtvaart- en ruimtevaarttechniek, was nieuwsgierig geworden naar het brandgevaar van wensballonnen, de kleine heteluchtballonnen die een feeëriek kaarslicht verspreiden, terwijl ze langzaam richting de einder zweven. Het fenomeen is bijna letterlijk komen overwaaien uit China, ze winnen de laatste jaren ook hier aan populariteit.

Wie? Michiel Schuurman (TU Delft)

Wat is z'n specialiteit? Lucht- en ruimtevaarttechniek

Originele titel publicatie? Sky Lantern Safety Flight Profile for Risk Assessment

Vrij vertaald? Hoe gevaarlijk zijn wensballonnen?

Argusogen

Niet iedereen is blij met de trend. Zo verbood Alblasserdam enkele weken geleden het gebruik ervan binnen de gemeentegrens. Vorig jaar werd na Oud en Nieuw een wensballon in de wieken van een molen aangetroffen; de ballon had met een beetje pech het rieten dak in brand kunnen zetten. Ook luchtvaartautoriteiten bekijken de opmars van de wensballon met argusogen.

'In China worden ze vaak afgestoken in de natte periode', zegt Schuurman. 'In Nederland gebeurt het elk moment van het jaar.' Dus ook in de zomer, bij bruiloften en feesten, als de natuur knisperdroog is. Dat heeft al zeker geleid tot twee duinbranden bij Bloemendaal.

Ondanks het gevaar is weinig onderzoek naar de ballonnen gedaan. In 2009 heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit NVWA een poging gedaan. 'Daarin zijn aanbevelingen gedaan op basis van hoogteschattingen', zegt Schuurman. Ook werd gewerkt bij windsnelheden onder de 2 Beaufort, terwijl het meestal harder waait. 'Toch wat houtje-touwtje.'

Bij zijn eigen onderzoek zag Schuurman een enorme verscheidenheid aan ballonnen. Bijna geen enkele was gelijk: zo trof hij ballonnen aan waarvan het papier met een stukje plakband was gerepareerd en huisde in een van de ballonnen een dode vlieg. De kwaliteit van de materialen en het vakmanschap was wisselend. Zo was van de Pear XL de kracht van de brander in sommige gevallen te groot, waardoor de kroon vlam vatte en de ballon brandend neerstortte. 'Daarvan weet je dus bijna zeker dat-ie brandend op de grond komt.' De NVWA is hierover geïnformeerd.

Inmiddels heeft Schuurman, die de resultaten van zijn onderzoek heeft gepresenteerd tijdens een luchtvaartconferentie van het American Institute of Aeronautics and Astronautics in Denver, een hoogteprofiel kunnen maken van een flink aantal ballonnen. Ze blijken behoorlijk hoog te komen: tot boven de 1.000 voet of 300 meter, met uitschieters tot 2.000 voet. Ballonnen kunnen hierdoor in contact komen met vliegtuigen of helikopters, wat bij navraag door Schuurman onder een aantal piloten werd bevestigd: zij zien ze weleens vliegen. Vijf van de zes kwamen boven de toegestane grens van 1.000 voet.

Uit een inventarisatie van de NVWA uit 2015 blijkt overigens dat Nederlandse importeurs zich grotendeels aan de veiligheidsregels houden, al werden dat jaar nog altijd vier typen ballonnen uit de handel genomen. Schuurman wil zijn model graag verbeteren door onder meer de afstand vast te stellen die de ballonnen gemiddeld afleggen. En hij wil een risicomodel ontwikkelen. Daar zijn tijd en middelen voor nodig. 'De discussie wordt nu grotendeels gevoerd op basis van emotie, terwijl het van belang is dat we ook technische kennis hebben. We moeten begrijpen wat er aan de hand is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.