Mogelijke kosmische botsing: opnieuw geruchten over waargenomen ruimtetrillingen

De betrokkenen willen er niets over zeggen, maar op internet zoemen momenteel wereldwijd geruchten over een nieuwe spectaculaire waarneming van zwaartekrachtgolven. Het zou gaan om de ruimtetrillingen van twee botsende neutronensterren. De trillingen zouden vorige week zijn opgepikt door de LIGO-zwaartekrachtgolfdetector in de VS, mogelijk in samenwerking met de Virgo-detector in Italië, die sinds vorige maand met de Amerikanen meekijkt.

De LIGO-detector in Livingston, Louisiana.

De LIGO/Virgo cooperatie houdt de kaken stijf op elkaar en geeft aan dat eventuele waarnemingen pas na grondige analyses naar buiten worden gebracht. LIGO nam tot nu toe drie ruimtegolven waar, alle afkomstig van verre botsende zwarte gaten.

Ruimtetrillingen zijn een uitvloeisel van Einsteins algemene relativiteitstheorie uit 1919, die ruimte en tijd als een vervormbaar geheel voorstelt. Heftige kosmische botsingen kunnen dat geheel laten trillen, als een matras waar een harde klap op gegeven is.

LIGO kan zulke minieme trillingen in de ruimtetijd meten met lasers. Vrijdag, 25 augustus, is de laatste dag van de tweede meetserie van de reusachtige detectoren. Nederlandse fysici en astronomen zijn ook bij het project betrokken.

Anders dan botsende zwarte gaten kunnen botsende neutronensterren een lichtflits opleveren. Volgens dezelfde geruchten richt de Hubble ruimtelescoop zich sinds vorige week op een sterrenstelsel in het sterrenbeeld Waterslang, op zoek naar zo'n flits.

Botsende neutronensterren (zware sterren die aan het einde van hun levensduur tot een compacte klomp neutronen zijn geïmplodeerd) doen er in tegenstelling tot zwarte gaten minuten over om daadwerkelijk te botsen. Daabij roeren ze, al om elkaar heen draaiend, als het ware de omliggende ruimtetijd.

De geruchtenstroom kwam op 18 augustus op gang met een bericht op Twitter van een Texaanse astronoom: 'Nieuwe LIGO. Bron optisch zichtbaar. Blow your sox off!' Andere astronomen vertelden in het natuurwetenschappelijke tijdschrift Nature op voorwaarde van anonimiteit dat er inderdaad naar een signaal wordt gekeken, en dat daadwerkelijk telescopen zijn ingezet om veranderingen in de sterrenhemel te detecteren. Het stelsel NGC4993 (130 miljoen lichtjaar van de aarde) lijkt een goede kandidaat. Volgens andere bronnen zou de Fermi, een Nasa-telescoop die gammaflitsen kan opvangen, ook in de richting van het stelsel zijn gedraaid. Berichten op de officiële Nasa-site over die manoeuvres zijn weer gewist, meldt het weekblad New Scientist. In de open logboeken van de ALMA-radiotelescoop in Chili is ook te lezen dat de Waterslang in de gaten wordt gehouden.

(lees verder onder de foto)

Astronomen zijn zelfs over de onbevestigde geruchten al zeer opgewonden, omdat botsende neutronensterren licht geven waardoor een verband tussen de zwaartekrachtgolfdetectie en gewone astronomie mogelijk is. Volgens een woordvoerder van LIGO kan het maanden duren voordat er nieuws te melden is.

De allereerste waarneming van zwaartekrachtgolven door LIGO werd februari vorig jaar bekendgemaakt. De trillingen zelf stamden al van 14 september 2015. De LIGO-fysici hadden maanden eventuele trillingen en storingen moeten uitsluiten, voordat ze het signaal als een echte kosmische botsing konden interpreteren. Ook in die tijd gonsde het van de geruchten en zweeg LIGO zelf.

Schilling schreef een schitterend, sfeervol boek over de jacht op Einsteins ruimtetijdgolven (*****)

Over Einsteins voorspelling over ruimtetijdgolven die in 2016 uitkwam, schreef Govert Schilling een ronduit voortreffelijk boek.

Lees meer over ruimtetrillingen

Eindelijk bewijs: de ruimte rilt, theorie Einstein klopt
Het hoge woord was er in februari 2016 uit, na weken vol geruchten en speculaties: het heelal zelf rilt nu en dan als een waterbed waar een klap op is gegeven. Amerikaanse en Europese fysici en astronomen bevestigden op persconferenties in de VS, Amsterdam en Italië dat voor het eerst een dergelijke zwaartekrachttrilling is waargenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden