Mogelijk 'kiemen' ontdekt van superzware zwarte gaten

Italiaanse onderzoekers hebben mogelijk de 'kiemen' ontdekt van superzware zwarte gaten in de jeugd van het heelal. Zulke zwarte gaten - met massa's van miljoenen of soms zelfs miljarden zonsmassa's - blijken voor te komen in de kernen van vrijwel alle sterrenstelsels.

Illustratie van een superzwaar-zwart-gat-in-wording. Beeld null
Illustratie van een superzwaar-zwart-gat-in-wording.

Merkwaardig genoeg zijn ze ook al aangetroffen in de kernen van sterrenstelsels op vele miljarden lichtjaren afstand, waar astronomen terugkijken in de tijd tot kort na de oerknal. Dat betekent dat de zwarte gaten in de prille jeugd van het heelal al een onvoorstelbaar grote massa gehad moeten hebben.

Er zijn twee theorieën om dat te verklaren. Volgens de ene theorie zijn superzware zwarte gaten ontstaan door de cumulatieve versmelting van 'stellaire' zwarte gaten - de restanten van zware sterren die hun leven beëindigen in een supernova-explosie. Het probleem daarbij is dat die groei dan wel extreem snel moet hebben plaatsgevonden. Volgens de andere theorie groeien superzware zwarte gaten in een rustiger tempo, en waren ze bij hun geboorte al heel zwaar: ze zouden ontstaan zijn door de ineenstorting van gigantisch grote gaswolken in de jeugd van het heelal.

Waarnemingen van de ruimtetelescopen Hubble, Chandra en Spitzer lijken die tweede theorie nu te ondersteunen. Op bijna 13 miljard lichtjaar afstand (overeenkomend met een terugkijktijd tot minder dan één miljard jaar na de oerknal) zijn twee objecten waargenomen die mogelijk de 'kiemen' van superzware zwarte gaten vormen, met massa's van zo'n 100.000 zonsmassa's. De waargenomen eigenschappen van de twee objecten kunnen volgens de Italiaanse onderzoekers het best verklaard worden door aan te nemen dat hier sprake is van de snelle samentrekking (onder invloed van de zwaartekracht) van een grote gaswolk tot een superzwaar zwart gat. De ontdekking is gepubliceerd in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

www.allesoversterrenkunde.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden