AchtergrondEffecten coronacrisis

Minder zieke kinderen en een mild griepseizoen: coronacrisis heeft ook voordelen

Het coronavirus veroorzaakt een hoop medische ellende, maar onderzoekers en artsen zien ook positieve effecten door het vele handen wassen, afstand houden en andere lockdownmaatregelen. Enkele opvallende voorbeelden.

Een kind ligt ziek met griep op de bank. Door de coronamaatregelen zal het griepseizoen dit jaar waarschijnlijk meevallen.Beeld Marcel van den Bergh

Minder middenoorontstekingen en buikgriep voor kinderen

Kinderen van 0 tot 4 jaar kregen massaal minder middenoorontstekingen en buikgriep sinds de kinderdagverblijven en scholen sloten op 16 maart, blijkt uit gegevens van onderzoeksinstituut Nivel. Al na twee weken zagen huisartsen het aantal kinderen met deze klachten op spreekuur halveren. Na een maand daalde dit zelfs tot eenvijfde in vergelijking met het aantal consulten vlak voor de lockdown. Ook in ziekenhuizen bleven de kinderbedden leger dan normaal. 

Besmettelijke infectieziekten zoals middenoorontsteking en buikgriep verspreiden zich gemakkelijk via lichamelijk contact, bijvoorbeeld bij samenspelende kinderen. De oorontsteking kan bovendien, net als covid-19, via druppeltjes van het ene kind naar het andere worden gehoest. ‘Het verbaast ons niks dat deze virussen enorm afnamen bij kinderen sinds de dagopvang en scholen sloten. Kinderen komen minder bij elkaar’, zegt kinderarts Gertjan Driessen van het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag.

De daling op het huisartsenspreekuur kan ook zijn veroorzaakt doordat mensen simpelweg minder naar de huisarts gingen vanwege het coronavirus. Maar in ziekenhuizen zit dat anders: ‘Kinderen komen alleen voor een opname bij ons als ze heel ziek zijn, bijvoorbeeld door uitdroging van een buikgriep’, legt Driessen uit. Oftewel: sinds de sluiting van de scholen en kinderdagverblijven werden er minder kinderen ernstig ziek door besmettelijke infectieziekten.

Juist kinderen zijn extra gevoelig voor deze virussen, omdat ze nog geen afweer hebben opgebouwd. ‘Als volwassene heb je al meer infecties gehad en afweer aangemaakt waardoor je minder snel echt ziek wordt.’ Levensgevaarlijk zijn de virussen gelukkig niet voor de kinderen, maar ze krijgen veel oorpijn bij een middenoorontsteking, en bij buikgriep kunnen kinderen zoveel last hebben van braken en diarree dat ze uitdrogen en naar het ziekenhuis moeten.

Sinds de heropening van scholen en kinderopvang, ziet de kinderarts weer een lichte stijging in de ziekenhuisopnames. Maar wellicht blijft het minder dan voorheen: ‘Ouders zijn ook onderdeel van de infectieketens bij deze virussen. Als zij minder contact hebben met mensen buiten hun gezin, onderbreken ze de keten. Ik vermoed dat zolang afstand houden en de handen goed wassen de norm blijft, het aantal oorontstekingen en buikgriepen bij kinderen niet oploopt tot het niveau van voor de coronacrisis.’

Minder voetbalblessures, dronkenongevallen en verkeersongelukken op de spoedeisende hulp

Gekneusde enkels, gescheurde kruisbanden of overbelaste hamstrings: de voetbalblessures gingen in rook op toen het kabinet besloot dat ook sporten niet meer mocht. ‘Maar we zagen bij ons op de spoedeisende hulp wel meer skeelerblessures’, vertelt Harm van de Pas, spoedeisendehulparts bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg.’ De hele wereld lijkt te zijn gaan skeeleren tijdens de intelligente lockdown, met gebroken enkels en polsen als gevolg.’

Verder is de zaterdagavond, de uitgaansavond, een stuk rustiger geworden op de spoedeisende hulp. Na het sluiten van de horeca zagen artsen direct vrijwel geen dronken mensen meer naar binnen strompelen op hun post. ‘Normaal hebben wel 80 procent van alle opnames op zaterdagavond te maken met alcohol,’ vertelt Van de Pas. ‘Toen de horeca sloot vrijwel geen.’

Mensen van alle leeftijden komen vaak enigszins gegeneerd na een dronken valpartij bij ons, vertelt Hester Ticheler, spoedeisendehulparts bij het ziekenhuis Isala in Zwolle. ‘Dronken kan iedereen gemakkelijk een stoepje verkeerd inschatten of een paaltje op de fiets missen en vallen. Goed dat ze niet de auto, maar de fiets nemen, maar als spoedeisendehulparts weet je dat een taxi terug eigenlijk het verstandigst is.’ Sinds de horecagelegenheden weer open zijn, stijgen de aantallen dronken bezoeken aan de spoedeisende hulp weer.

Tot slot de afname in verkeersongelukken. Nu werkende Nederlanders minder vaak ’s ochtends vroeg hun auto in stappen en de weg op gaan, daalt de hoeveelheid auto-ongelukken. Het Landelijk Traumaregister, waarin verschillende Nederlandse traumacentra hun opnames registeren, meldt ook minder multitrauma’s sinds het begin van de lockdown, vertelt Ticheler. Zij zag het aantal slachtoffers van ernstige auto- of motorongelukken met meerdere verwondingen halveren in haar ziekenhuis in Zwolle.

Een mild griepseizoen in het verschiet

En dan is er nog de kwestie van griep en verkoudheidsvirussen. In landen als Australië, voorland voor ons griepseizoen omdat het daar nu al winter is, lijkt de griep zich beperkt te verspreiden. In 2019 kregen van mei tot september zo’n tweehonderdduizend mensen hier de griep. In dezelfde periode waren dit jaar nog geen duizend mensen besmet.

‘Het is ondenkbaar dat een lockdown geen effect op de griep zou hebben. Alles wat we bij covid-19 toepassen, zoals 1,5 meter afstand, is gebaseerd op wat we weten van virussen als de griep’, aldus epidemioloog Frits Rosendaal aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Hij verwacht net als in Australië ook een bedaard griepseizoen in Nederland.

Het is weliswaar koffiedik kijken, maar nu Nederlanders het najaar ingaan met afstand en veel thuiswerkers, lijkt het logisch dat de griep zich minder zal verspreiden. Waar het voorheen van een goede arbeidsethos getuigde om je niet ziek te melden, maar hoestend en snotterend op kantoor door te buffelen, blijft in het coronatijdperk iedereen met de minste of geringste snotneus thuis – tenminste, zolang we de overheidsadviezen blijven volgen.

Andere dingen die meespelen tijdens het griepseizoen, zijn het virus zelf en de griepprik die risicogroepen elk najaar kunnen halen bij de huisarts, legt Rosendaal uit. ‘Soms muteert het virus meer dan andere jaren. In dat geval zullen minder mensen er al een afweer tegen hebben, en zijn er dus meer ziektegevallen.’ 

Ook het vaccin werkt het ene jaar beter dan het andere. ‘Mocht er straks een daling zijn, dan kan dat ook gewoon komen door een weinig gemuteerd virus en een goed werkend griepvaccin.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden